Terug naar boven

Verslag van het Verantwoordingsorgaan

Met dit verslag informeert het Verantwoordingsorgaan belanghebbenden over de wijze waarop het in 2019 invulling heeft gegeven aan zijn taken en bevoegdheden. We schetsen eerst de functie en samenstelling van het Verantwoordingsorgaan. Vervolgens beschrijven we hoe vaak en met wie wij hebben vergaderd in 2019. Daarna zoomen we in op de belangrijkste onderwerpen die in het verslagjaar aan de orde zijn gekomen:

  1. adviesaanvragen;
  2. overige onderwerpen;
  3. oordeel over handelen van het bestuur in 2018;
  4. themabijeenkomsten.

4.2.1 Over het Verantwoordingsorgaan

Het ABP is wettelijk verplicht een Verantwoordingsorgaan in te stellen.
Het Verantwoordingsorgaan heeft als taak het gevraagd en ongevraagd adviseren van het bestuur. In de Statuten van de Stichting Pensioenfonds ABP is vastgelegd dat deze advisering in ieder geval moet gaan over de volgende onderwerpen:

  • het vaststellen en wijzigen van:
    • het communicatie- en voorlichtingsbeleid;
    • de premie- en indexatienota;
    • het strategische beleggingsbeleid;
    • de actuariële en bedrijfstechnische nota (ABTN);
    • het strategische meerjarenplan;
    • het herstelplan;
  • het terugstorten van premie of verlenen van premiekorting;
  • het doorvoeren van kortingsmaatregelen.
 

Daarnaast beoordeelt het Verantwoordingsorgaan jaarlijks het handelen van het bestuur. Het bestuur legt hiertoe jaarlijks verantwoording af op basis van het jaarverslag, de jaarrekening en andere door het bestuur gehanteerde beleidsdocumenten. Het Verantwoordingsorgaan baseert daarop zijn oordeel en doet aanbevelingen voor verbetering en aanpassing van het beleid.

Naast de hierboven vermelde taken en bevoegdheden zijn de pensioengerechtigden in het Verantwoordingsorgaan bevoegd om een bindende voordracht te doen voor de (her)benoeming van drie bestuursleden namens pensioengerechtigden binnen het ABP-bestuur. In het verslagjaar heeft het bestuur op voordracht van de gepensioneerdengeleding van het Verantwoordingsorgaan mevrouw Mulder en de heer Den Uyl herbenoemd.

Ook vindt de (her)benoeming van de leden van de Raad van Toezicht plaats op bindende voordracht van het gehele Verantwoordingsorgaan. Op basis van het vigerende aftreedschema heeft het bestuur in het verslagjaar, op voordracht van het Verantwoordingsorgaan, mevrouw Van der Meer voor een periode van vier jaar herbenoemd.

4.2.2 Samenstelling van het Verantwoordingsorgaan

Het Verantwoordingsorgaan van ABP bestaat uit 48 leden:

  • 18 leden gekozen door actieve deelnemers;
  • 14 leden gekozen door gepensioneerden;
  • 16 leden afgevaardigd door werkgevers.

De zetelverdeling is sinds 1 juli 2018 als volgt:

Change layout to 1 column

Change layout to 2 columns

Het Verantwoordingsorgaan heeft op 8 februari 2019 met droefenis kennisgenomen van het overlijden van een van de leden, de heer Fons Vrolijk. Het Verantwoordingsorgaan heeft de heer Fons Vrolijk in de korte periode dat hij lid was, leren kennen als een betrokken en zeer geïnteresseerd persoon.

4.2.3 Vergaderingen in het verslagjaar

In het verslagjaar zijn twaalf vergaderingen van het Verantwoordingsorgaan in eigen kring gehouden. Het Verantwoordingsorgaan werkt met vier commissies: de commissie Financiën, de commissie Communicatie, de commissie Beleggingen en de commissie Algemeen. In deze commissies zijn voor zover mogelijk alle fracties en de werkgevers vertegenwoordigd. De commissies geven advies aan het Verantwoordingsorgaan en bereiden de vergaderingen van het Verantwoordingsorgaan met het bestuur voor; commissies hebben geen besluitvormende bevoegdheid.

Verder zijn er zes overlegvergaderingen met het bestuur geweest. In deze vergaderingen zijn onder andere de adviesaanvragen aan de orde geweest.

Naast de vergaderingen in eigen kring en met het bestuur heeft het Verantwoordingsorgaan in het verslagjaar drie keer vergaderd met de Raad van Toezicht. De Raad van Toezicht legt verantwoording af aan het Verantwoordingsorgaan over het interne toezicht. Ook spreekt het Verantwoordingsorgaan met de Raad van Toezicht ter voorbereiding op de vaststelling van de bevindingen en het oordeel over het handelen van het Bestuur door het Verantwoordingsorgaan. De belangrijkste gespreksonderwerpen met de Raad van Toezicht waren de financiële positie van het fonds, de besluitvorming betreffende de Premie & Indexatienota 2020 en de inbreng van het Bestuur in de discussie rondom de herziening van het pensioenstelsel.

In het verslagjaar heeft het Verantwoordingsorgaan in een aantal themasessies aandacht besteed aan actuele thema’s, het eigen functioneren, de informatievoorziening en de samenwerking met het bestuur.

4.2.4 1. Adviesaanvragen

Adviesaanvraag Communicatiebeleidsplan 2019 - 2021

Het Communicatiebeleidsplan is een leidraad voor de voorgenomen wijze van communiceren met deelnemers en werkgevers van het fonds. In de overlegvergadering van juni heeft het Verantwoordingsorgaan uiteindelijk een positief advies uitgebracht over het Communicatiebeleidsplan 2019-2021. In deze vergadering werd ook het Handboek Incidenten toegelicht en besproken.

Adviesaanvraag Contracten en SLA’s met APG

Het Verantwoordingsorgaan adviseerde in januari 2019 positief over de adviesaanvraag overeenkomsten met APG Rechtenbeheer. Het Verantwoordingsorgaan heeft daarbij aandacht gevraagd voor de in de contracten opgenomen conflictoplossingsprocedure. In november 2019 heeft het Verantwoordingsorgaan een positief advies uitgebracht over de raamcontracten en SLA’s met alle APG-entiteiten voor het jaar 2020.

Adviesaanvraag aanpassing Reglement Bestuurscommissie Beleggingsbeleid

Na de toezegging van het bestuur dat in de bestuurscommissie Beleggingsbeleid altijd externe leden zitting hebben (minimaal één), adviseerde het Verantwoordingsorgaan positief over het aangepaste Reglement van de Bestuurscommissie Beleggingsbeleid. Motivering is dat het Verantwoordingsorgaan uit het oogpunt van transparantie hecht aan onafhankelijke expertise.

Adviesaanvraag Strategisch Plan 2019-2021

Het Strategisch Plan 2019-2021 is bepalend voor de route van de activiteiten van het fonds in deze periode. Het dient als richtinggevend beleidsdocument. Ook voor het Verantwoordingsorgaan is het Strategisch Plan een belangrijk document om de afgelegde verantwoording van het bestuur en in hoeverre de voorgenomen ambities zijn waargemaakt, te kunnen toetsen. Het Verantwoordingsorgaan was van mening dat het in januari 2019 aangeboden Strategisch Plan te optimistisch was van toonzetting en dat er te weinig aandacht was voor de recente ontwikkelingen binnen het totale pensioendomein. De directe vraag was om meer diepgang te geven bij de voorgestelde keuzes, risico’s en strategische doelen. Deze verdiepingsslag is gemaakt. Daarnaast heeft het bestuur toegezegd – gegeven de veranderende omstandigheden – het Verantwoordingsorgaan elke zes maanden bij te praten over de ontwikkelingen en de consequenties voor de (strategische) koers van het fonds.

Met de door het bestuur gegeven verduidelijking en de afspraak over periodiek overleg heeft het Verantwoordingsorgaan een positief advies gegeven op het Strategisch Plan 2019–2021.

Adviesaanvraag Herstelplan

Het Verantwoordingsorgaan adviseerde positief over het Herstelplan. Daarbij is ook gesproken over de mogelijke impact van de conclusies van de commissie-Parameters op het voorliggende Herstelplan (in feite een technische rekenexercitie). Het bestuur zegde toe eventuele wijzigingen in de rekenmethodiek met het Verantwoordingsorgaan te zullen delen.

Adviesaanvraag ABTN

Het Verantwoordingsorgaan adviseerde positief over de adviesaanvraag ABTN. Hierbij past de kanttekening dat de ABTN een formeel document is dat inhoudelijk samengesteld is uit onderwerpen/zaken die elders al waren besproken met het Verantwoordingsorgaan. Bij de ABTN is door leden van het Verantwoordingsorgaan aandacht gevraagd voor de evenwichtige belangenafweging.

Adviesaanvraag addendum Premie & Indexatienota 2019 Militairen

Vanwege het uitblijven van een definitieve Pensioenregeling voor Militairen is met ingang van 1 januari 2019 gewerkt met een voorlopige premie. Naar aanleiding van het onderhandelaarsakkoord d.d. 2 juli 2019 is in oktober 2019 het addendum Premie & Indexatienota 2019 Militairen, conform afspraak met het bestuur, schriftelijk behandeld. Het Verantwoordingsorgaan heeft over het addendum en daarmee over de definitieve premie 2019 voor Militairen positief geadviseerd.

Adviesaanvraag Premie- en Indexatienota 2020

In november 2019 is de Premie- en Indexatienota 2020 besproken. De nota is een geïntegreerde adviesaanvraag met betrekking tot de OP/NP-premie, de premie voor militair personeel en de VPL-premie. In de nota is aangegeven dat geen indexatie wordt verleend. Het Verantwoordingsorgaan heeft een negatief advies gegeven. De werkgeversfractie en 4 leden van de ACOP adviseerden positief en namen hiermee een minderheidsstandpunt in. Het negatieve advies is ingegeven door de manier waarop het bestuur invulling wil geven aan het herstel van de financiële positie van het fonds. Het bestuur constateert dat de gehanteerde discontovoet omlaag moet (in 2021 maximaal 2,4 %) en dat dit zal leiden tot een hogere premie dan wel een lagere opbouw. Omdat het bestuur sociale partners de tijd wil geven op die veranderende situatie (met financiële consequenties voor zowel werknemer als werkgever) in te spelen wordt voorgesteld om pas in 2021 stappen op dat punt te zetten. Voor het merendeel van het Verantwoordingsorgaan is 2021 niet acceptabel omdat verder uitstel geen recht doet aan een evenwichtige belangenafweging, de conclusies van de mid-term review en een meer verantwoorde premiedekkingsgraad.
De leden die een minderheidsstandpunt vertegenwoordigen volgen de lijn van het bestuur om in 2020 stappen te zetten die in 2021 leiden tot een aanpassing van de premie dan wel andere maatregelen. Ook deze leden zijn ervan overtuigd, dat gelet op de situatie waarin het fonds verkeert, verregaande maatregelen nodig zijn, maar accepteren dat effectuering eerst in 2021 plaats vindt en dat in 2020 er sprake zal zijn van rust op het premiefront, zodat werkgevers en werknemers de gelegenheid hebben concrete afspraken te maken.
Het Verantwoordingsorgaan heeft kennisgenomen van de toelichting van het bestuur op het besluit van het Bestuur om het advies van het Verantwoordingsorgaan niet over te nemen.

Adviesaanvraag Wijziging Statuten

Het Verantwoordingsorgaan heeft positief geadviseerd over de aanpassing van de Statuten. De wijzigingen hadden betrekking op de ontbinding van de Stichting Verbond Sectorwerkgevers Overheid per 1 januari 2020, de vertegenwoordiging van het fonds door het bestuur, de mandatering van besluitvorming aan bestuurscommissies, de werkzaamheden van de bestuurscommissie Beleggingsbeleid en de omschrijving van de positie van de externe 'waarmerkende' actuaris. Voor wat betreft de mandatering van besluitvorming aan bestuurscommissie is op uitdrukkelijk verzoek van het Verantwoordingsorgaan toegevoegd dat dit alleen mogelijk is strikt binnen het daartoe gegeven mandaat.

Adviesaanvraag Wijziging Klachtenregeling

Het Verantwoordingsorgaan heeft positief geadviseerd over de nieuwe klachtenregeling van ABP. Het proces is verkort en de procedure is vereenvoudigd. Daarnaast wordt de transparantie in de bezwaarprocedure vergroot. Na één jaar zal de vernieuwde procedure worden geëvalueerd, op basis van een zorgvuldige registratie. 

4.2.5 2. Overige onderwerpen

Pensioenregeling Militairen

In het verslagjaar is regelmatig gesproken over de pensioenregeling voor militairen. In de gewenste vereenvoudiging van het pensioenstelsel voor militairen ontstond een geschil tussen ABP en de Sociale Partners Defensie over de Pensioenregeling militairen per 1 januari 2019. In de zomer van 2019 bereikte het Sector Overleg Defensie een akkoord over een nieuw loongebouw en de uitgangspunten van een nieuwe pensioenregeling voor Militairen met terugwerkende kracht tot 1 januari 2019. Het Verantwoordingsorgaan heeft het Bestuur met nadruk verzocht de betreffende doelgroep over de inhoud van de regeling en de (financiële) gevolgen goed te informeren, in overeenstemming met de rolverdeling tussen ABP, werkgever Defensie en de betrokken vakbonden.

Incident aanlevering gegevens SVB aan ABP (APG)

In het verslagjaar was er een incident met SVB, over de gegevens-aanlevering aan ABP voor het kunnen vaststellen van de AOW-partneraanvulling. Als gevolg hiervan zijn deelnemers geconfronteerd met verzoeken tot terugbetaling van te veel genoten pensioen over meerdere achterliggende jaren. APG is op basis van bestaand beleid begonnen met het herstellen van de pensioenuitkeringen, waarbij zowel terugvorderingen als nabetalingen aan de orde waren. Het Verantwoordingsorgaan was van mening dat het op dit dossier niet tijdig noch volledig is geïnformeerd. Wij hebben het bestuur gevraagd rekening te houden met eerdere uitspraken van de Ombudsman Pensioenen en kantonrechter in vergelijkbare zaken. Hierop heeft het bestuur toegezegd het terugvorderingsbeleid te evalueren. Dit heeft geleid tot een aanpassing van het terugvorderingsbeleid. Dit beleid is per 1 januari 2020 ingevoerd.

Handboek Incidenten

In het verslagjaar is veelvuldig, met name door de commissie Communicatie van het Verantwoordingsorgaan, aandacht gevraagd voor de afhandeling van incidenten. Het Verantwoordingsorgaan is gedurende het jaar betrokken bij de ontwikkeling van het nieuwe Handboek Incidenten. Eind 2020 zal dit handboek worden geëvalueerd.

 

Regeling (neven)functies leden Verantwoordingsorgaan

In het verslagjaar heeft het Verantwoordingsorgaan een interne regeling uitgewerkt voor het geven van openheid over functies die worden vervuld naast het lidmaatschap van het Verantwoordingsorgaan. De (neven)functies van de leden van het Verantwoordingsorgaan zullen worden opgenomen op de ABP-website.

Duurzaam en verantwoord beleggingsbeleid

In het verslag jaar heeft de commissie Beleggingen voortdurend aandacht gevraagd voor duurzaam en verantwoord beleggen door het ABP, onder andere door kritische vragen te stellen over beleggingen in fossiele brandstoffen en de effectiviteit van engagement strategieën. Ook is de commissie Beleggingen door het Bestuur betrokken bij de vormgeving van het nieuwe Duurzaam en Verantwoord Beleggingsbeleid 2020+. Conceptversies van dit beleid zijn door het Bestuur gedeeld en toegelicht, waarmee de commissie in de gelegenheid was om vragen te stellen en opmerkingen te maken, onder andere over transparantie en concretisering van insluitingscriteria. 

4.2.6 3. Oordeel over het handelen van het bestuur in 2018

Op 25 april 2019 heeft het bestuur verantwoording afgelegd op basis van de (in concept) voorliggende jaarstukken 2018. Voorafgaande aan deze vergadering heeft inhoudelijke behandeling van de jaarstukken in commissieverband plaatsgevonden, waarbij toelichting is gegeven door de certificerend actuaris en de accountant. In verband met ziekte van de Compliance Officer zijn vragen van de kant van het Verantwoordingsorgaan in eerste instantie schriftelijk beantwoord. In november 2019 heeft de commissie Financiën een mondelinge toelichting gekregen van de Compliance Officer.

Het Verantwoordingsorgaan is tot een oordeel gekomen over het handelen van het bestuur in 2018. Met inachtneming van de gemaakte bevindingen en aanbevelingen, oordeelt het Verantwoordingsorgaan positief over het handelen van het bestuur inzake het gevoerde beleid, de gemaakte beleidskeuzes en de naleving van goed pensioenfondsbestuur.

De bevindingen van het Verantwoordingsorgaan zijn gedeeld met het bestuur, evenals de aanbevelingen. De bevindingen en aanwijzingen staan in het jaarverslag 2018, dat te vinden is op de website van ABP.

Het bestuur rapporteert periodiek aan het Verantwoordingsorgaan over de opvolging van de aanbevelingen. 

4.2.7 4. Themabijeenkomsten

Dialoog over het Strategisch Plan

Het Strategisch Plan beoogt een richtinggevend beleidsdocument te zijn voor het handelen van bestuur, bestuursbureau en uitvoeringsorganisatie APG. Het plan laat zien hoe diverse beleidsplannen en jaarplannen bijdragen aan het halen van de doelen van het ABP. In een themabijeenkomst is in groepjes met het bestuur gesproken over de deelstrategieën. De uitkomsten van deze discussies zijn verwerkt in het in 2019 vastgestelde Strategisch Plan.

Relatie bestuur-Verantwoordingsorgaan

In februari 2019 organiseerde SPO een themabijeenkomst voor bestuursleden en leden van het Verantwoordingsorgaan over de rollen van bestuursleden en  leden van het Verantwoordingsorgaan. Hierbij is de vraag gesteld hoe we vanuit ieders rol de samenwerking en elkaars functioneren kunnen versterken. Het bestuur heeft zijn bereidheid uitgesproken om het Verantwoordingsorgaan in een vroeg stadium te informeren over actuele ontwikkelingen en thema’s en om structureel aandacht te besteden aan strategische onderwerpen om samen te komen tot een verdieping. Ook zal het bestuur in de begeleidende teksten bij formele adviesaanvragen inzicht geven in het proces van besluitvorming.

Informatie over Pensioenakkoord

De gevolgen van het Pensioenakkoord en de mogelijkheden om te komen tot nieuwe vormen van pensioencontracten worden besproken. Begin 2020 zal het Verantwoordingsorgaan worden meegenomen in de ontwikkelingen.

 

Financiële risicohouding, mid-term review, actuele financiële positie

In september heeft het Verantwoordingsorgaan met het bestuur uitgebreid stilgestaan bij de financiële risicohouding (ALM), de financiële tussenevaluatie (mid-term review) en de actuele financiële positie, inclusief de toegenomen spanning op de driehoek. In deze sessie is de impact besproken van de ontwikkelingen op de financiële markten en van economische vooruitzichten op de financiële positie van het fonds en daarmee op de gevolgen voor onze deelnemers. Hierbij is niet alleen gekeken naar de langetermijneffecten, maar ook naar gevolgen op de kortere termijn. Op basis van het ingezette meerjarig premiebeleid zal het bestuur in het eerste kwartaal van 2020 een besluit nemen over verlaging van de disconteringsvoet tot 2,4 % of minder en de uitkomsten daarvan delen met sociale partners, vooruitlopend op de adviesaanvraag van de Premie- en Indexatienota 2021 (voorzien in november 2020).
Ook heeft op verzoek van het Verantwoordingsorgaan een studiedag plaatsgevonden over ALM, beleggingen en financiële risicohouding. Specialisten van extern bureau Cardano en het bestuursbureau ABP hebben uitleg gegeven aan onze leden over ALM, beleggingsprocessen en risicobereidheid.

Evenwichtige belangenafweging

In juni 2019 is in een themasessie aandacht besteed aan de evenwichtige afweging van belangen van (gewezen) deelnemers, gepensioneerden en werkgevers. Het bestuur heeft toegezegd om in de aanloop naar de Premie & Indexatienota 2021 de gehanteerde criteria voor effectiviteit, proportionaliteit, continuïteit en solidariteit te evalueren, om te kunnen vaststellen of deze criteria nog voldoende zorgen voor een evenwichtige afweging van belangen.