Terug naar boven

Risicomanagement

In het kader van risicomanagement stonden het monitoren en beheersen van de financiële risico's en uitvoeringsrisico’s voor het bestuur op de voorgrond. Op het gebied van financiële risico’s heeft het bestuur tijdens de mid-term review van de in 2018 uitgevoerde ALM-studie expliciet opnieuw beoordeeld welke maatregelen op het gebied van ons beleggings- en premiebeleid genomen kunnen worden om de spanning op de pensioendriehoek te verlagen. Voor de beheersing van uitvoeringsrisico’s hebben we gewerkt aan de datakwaliteit en een betere koppeling van gegevens met andere partijen. De risicobereidheid ten aanzien van fouten in de pensioenadministratie is onverminderd laag gebleven. 

3.10.1 Onze risicoprincipes

Met proactief en geïntegreerd risico­manage­ment wil ABP ervoor zorgen dat de risico’s die het behalen van de strategische doelen van ABP bedreigen, worden geïd­enti­ficeerd, geanalyseerd en beheerst. Hierbij richt ABP het risico­manage­ment zo in dat het een onlos­makelijk en geïntegreerd onderdeel is van de reguliere processen. In al onze activiteiten, inclusief het monitoren van de aan APG uitbestede werk­zaam­heden, hanteren wij zes leidende risico­principes:

  1. Uitvoering van de strategie en van onze kerntaken vraagt om risicobeheersing. Wij maken bij risico­beheersing een onderscheid tussen risico’s die wij strategisch opzoeken en risico’s die ontstaan doordat wij als pensioen­fonds onze kerntaken uitvoeren. Dit betekent bijvoorbeeld dat wij risico’s managen waar naar verwachting positieve rendementen tegenover staan om onze doelstellingen te kunnen rea­liseren. Het gaat daarbij met name om beleg­gings­risico’s. De bloot­stelling aan deze risico’s zoeken wij om strategische redenen op. Daarnaast monitoren, analyseren en beheersen wij risico’s verbonden aan de uitvoering van onze kerntaken. Daar staat naar verwachting geen positief rendement tegenover. ABP richt zich daarom op het verminderen en waar mo­ge­lijk uitsluiten van deze risico’s. Het betreft met name risico’s op het gebied van uitvoering en integriteit.
  2. Wij integreren risicobewustzijn op alle niveaus. Wij streven naar een cultuur waarin risico­beheersing tot haar recht kan komen en we bepalen als bestuur door ons gedrag de ‘tone at the top’. Het bestuur draagt het belang van risico­manage­ment in woord en daad uit. ABP heeft risico­bewust­zijn en risico­manage­ment op alle niveaus geïntegreerd in de (dagelijkse) werkzaamheden.
  3. Wij nemen besluiten altijd op basis van een adequate risico-inschatting. Bij besluit­vor­ming streven wij transparantie na over alle relevante feiten en over de eraan verbonden risico’s. Daarom identificeren wij de risico’s voorafgaand aan elk besluit. Daarbij schatten wij van elk risico kans en impact in, zodat wij de risico­beheers­ing kunnen afstemmen op onze risico­bereidheid.
  4. Risicomanagement is onlosmakelijk verbonden aan de uitvoering van de kerntaken van ABP. De operationeel verantwoordelijke van een bepaalde kerntaak is verantwoordelijk voor het beheersen van de risico’s die bij die activiteit horen. Deze acti­vi­teiten en de daaraan gekoppelde risico­beheersing worden tevens onafhankelijk gemonitord.
  5. Bij het nemen van beheers­maat­regelen houden wij rekening met het propor­tion­aliteits­principe. Bij beleids­keuzes en bij de inrichting van ons risico­manage­ment­systeem toetsen wij de effectiviteit en efficiëntie van eventuele beheers­maat­regelen. Beheers­maat­regel­en zijn namelijk geen doel op zich: wij maken voor alle significante risico’s de afweging of en welke beheers­maat­regel­en noodzakelijk zijn.
  6. Wij handelen naar en anticiperen op nieuwe en veranderende risico’s. Wij onderkennen dat risico’s niet statisch zijn, dus is ons risicomanagementsysteem ook dynamisch.

3.10.2 Hoe wij risicomanagement organiseren

ABP heeft in 2019 de volgende onafhankelijke houders van sleutel­functies benoemd:

  • hoofd pensioenbeleid als houder van de actuariële sleutel­functie;
  • hoofd risicobeleid als houder van de risico­beheer­sleutel­functie;
  • hoofd interne beheersing als houder van de interne audit sleutelfunctie.

Deze sleutel­functiehouders lichten elk kwartaal in een rapportage hun bevindingen en aanbevelingen toe aan het bestuur. Wij bespreken deze onderwerpen in de bestuursvergadering om vervolgens waar nodig bij te sturen. Als dat nodig is, vragen wij als bestuur om meer informatie of verder onderzoek. Zijn er tussentijds ontwikkelingen die direct actie vereisen, dan worden wij daarover direct geïnformeerd.

Een basis van het risicomanagement bij ABP is het ‘three lines of defence’-model. In lijn met onze risicoprincipes is de eerste defensielinie verantwoordelijk voor de eigen activiteiten en risico’s die bij de activiteiten horen. De tweede defensie­linie (actuariële functie en risico­beheer­functies) ondersteunt, adviseert, coördineert en bewaakt of de eerste lijn de eigen verantwoordelijk­heden ook daadwerkelijk goed invult. De derde defensielinie (interne-auditfunctie) controleert of het samenspel tussen de eerste en tweede defensielinies correct functioneert en geeft daarover een objectief, onafhankelijk oordeel.

Nieuw in 2019: integrale risicorapportage van de sleutelfunctiehouder risicobeheer
Sinds 2019 gebruikt ABP een nieuwe integrale risicorapportage, onder verantwoordelijkheid van de sleutelfunctiehouder risicobeheer. Het doel van deze rapportage is dat een onafhankelijke functionaris het bestuur transparantie geeft over de risico’s, wat deze voor ABP betekenen en de manier waarop ABP daarmee omgaat. De rapportage is vooruitkijkend van aard en beoordeelt of nieuw geïdentificeerde risico’s ertoe leiden dat het risicoprofiel afwijkt van de risicobereidheid. Als dit het geval is, dan neemt de sleutelfunctiehouder risicobeheer een risicodossier op in de rapportage, om de bestuurlijke context te duiden en inzage te geven in de onderlinge afhankelijkheden en relaties tussen verschillende risico’s.
Het bestuur krijgt daarnaast rechtstreeks meldingen van relevante risico’s vanuit het bestuursbureau van ABP, voorzien van een risicobeoordeling en mogelijke beheersmaatregelen. Werkzaamheden en taken die zijn uitbesteed aan APG, worden ook gemonitord door het bestuursbureau. Als hieruit relevante (risico-)ontwikkelingen blijken, worden deze aan het bestuur gerapporteerd. De houder van de risicobeheersleutelfunctie monitort vanuit zijn onafhankelijke rol hoe het bestuursbureau dit doet; dit is ook onderdeel van de integrale rapportage.

3.10.3 Eigen risicobeoordeling

Vanuit IORP-II is het vanaf 2019 wettelijk verplicht om ten minste elke drie jaar een eindrapportage eigen risicobeoordeling (ERB) op te stellen. In de ERB wordt vastgelegd hoe inzicht wordt verkregen in de samenhang tussen de strategische routekaart van ABP, de materiële risico’s die bij de realisatie daarvan kunnen optreden en de mogelijke consequenties hiervan voor deelnemers en het fonds zelf. Een ander onderdeel van de ERB is de beschrijving van de manier waarop wij de effectiviteit van ons risicomanagement structureel meten, beoordelen en waar nodig bijsturen. In het verslagjaar heeft ABP het initiatief genomen om onze kennis over het opstellen van de ERB te delen met de pensioensector. In 2020 zal ABP het ERB-einddocument met DNB delen.

3.10.4 Risicocategorieën en risicobereidheid

Onze risico’s hebben we ingedeeld in vier categorieën: strategische risico’s, financiële risico’s, uitvoeringsrisico’s en integriteitsrisico’s. Deze vier categorieën bestrijken samen het gehele risicospectrum van ABP; wij gebruiken ze voor het bepalen van onze risicobereidheid. Het bestuur herijkt de risicobereidheid tenminste elke drie jaar.

ABP hanteert een driepuntsschaal voor risicobereidheid, zie ook de kadertekst. 

Risicobereidheid
De risicobereidheid (risk appetite) is de hoeveelheid risico die ABP bereid is te nemen bij het nastreven van de doelstellingen. De keuze van de doelen en bijbehorende strategieën moet in lijn zijn met de mate van de risicobereidheid. Bijvoorbeeld, als de risicobereidheid laag is, dan mag de gekozen strategie niet te veel risico’s met zich meebrengen. Daarnaast heeft de risicobereidheid consequenties voor afwegingen tussen risico’s. Als de risicobereidheid voor een bepaald risico bijvoorbeeld laag is, dan mag deze niet worden verhoogd ten gunste van een ander risico. De definities:

Laag
Kies voor de optie met het geringste of een zeer beperkt risico; niet of in zeer beperkte mate bereid het risico af te wegen tegen andere risico’s.

Gemiddeld
Kies ervoor om beperkte risico’s te lopen indien kosten niet opwegen tegen baten; onder de juiste voorwaarden bereid het risico af te wegen tegen andere risico’s.

Hoog
Kies ervoor om risico te lopen, maar beheers de mogelijkheid van verlies; bereid het risico af te wegen tegen andere risico’s.
 
 

De omschrijvingen van de vier risicocategorieën en de daaraan verbonden risicobereidheid worden in onderstaande tabel getoond; per risicocategorie worden een korte omschrijving en toelichting gegeven.

Change layout to 1 column

Risicobereidheid

Risicocategorie Omschrijving Risicobereidheid Toelichting
       
Strategische risico's Risico's die verband houden met de realisatie van de doelstellingen van het pensioenfonds. Laag - Gemiddeld Strategische risico’s hoeven niet alleen risico’s te zijn die we willen vermijden of mitigeren. Door ons op de toekomst voor te bereiden en nieuwe uitdagingen aan te gaan, bijvoorbeeld met innovatie van IT, zoeken wij ook nieuwe strategische risico’s op.
Financiële risico's Risico’s die verband houden met de financiële positie van het fonds en de pensioenrechten van pensioengerechtigden en de pensioenaanspraken van (gewezen) deelnemers. Gemiddeld - Hoog Financiële risico’s waar naar verwachting een positief rendement tegenover staat, worden bewust opgezocht en de bijbehorende risicobereidheid is hoog. De risicobereidheid is gemiddeld ten aanzien van een aantal financiële risico’s waartegenover geen positieve rendementen staan, zoals liquiditeitsrisico, tegenpartijrisico’s en duurzaamheidsrisico’s (ESG).
Uitvoeringsrisico's Risico’s als gevolg van een onvoldoende doeltreffende bedrijfsvoering, waardoor de strategische doelstellingen van het pensioenfonds niet worden gerealiseerd. Laag - Gemiddeld Uitvoering is een kerntaak van ABP. Dat betekent dat wij zijn blootgesteld aan uitvoeringsrisico’s. Naar verwachting staat tegenover dit uitvoeringsrisico geen positief rendement. ABP accepteert een beperkt (rest)risico als het beheersen van een uitvoeringsrisico te kostbaar is: de baten moeten opwegen tegen de kosten.
Integriteitsrisico's Het risico dat samenhangt met het niet voldoen aan geschreven en ongeschreven regels van integere bedrijfsvoering. Laag ABP accepteert geen risico’s met betrekking tot het bewust niet-naleven van geschreven en ongeschreven regels van integere bedrijfsvoering. ABP streeft er namelijk naar om altijd volledig te voldoen aan geschreven en ongeschreven regels van integere bedrijfsvoering, waaronder wet- en regelgeving, de Code Pensioenfondsen en ons eigen integriteitsbeleid
       
 

3.10.5 Ontwikkeling risico’s in 2019

3.10.5.1 Strategische risico’s

De strategische risico’s van ABP en hun mogelijke impact zijn integraal onderdeel van onze strategische routekaart. In onze strategie houden we bovendien rekening met verschillende toekomstscenario’s. Deze ‘ex ante’-aanpak zorgt ervoor dat we realistische KPI’s kunnen opstellen, die we gebruiken om de voortgang te monitoren. Dit stelt ons in staat gericht bij te sturen indien nodig. In 2019 hebben wij in een SWOT-analyse de sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen inzichtelijk gemaakt. Daarnaast heeft ABP in 2019 met een strategische risicoanalyse getoetst in hoeverre ABP actuele en concrete activiteiten uitvoert om de strategische doelen te behalen.

3.10.5.2 Financiële risico’s

Financieel crisisplan in werking gesteld

In het verslagjaar heeft ABP het Financieel crisisplan 2019 in werking gesteld. Het crisisplan bestaat uit zes te doorlopen stappen:
Stap 1 - Aanleiding voor crisisplan;
Stap 2 - Analyse crisissituatie;
Stap 3 - Inventarisatie van maatregelen;
Stap 4 - Beoordeling maatregelen;
Stap 5 - Voorgenomen besluitvorming door bestuur;
Stap 6 - Advisering door het Verantwoordingsorgaan en definitieve besluitvorming door het bestuur.

Stappen 1 en 2: Aanleiding voor crisisplan en analyse crisissituatie

De gedaalde dekkingsgraad zorgde in het verslagjaar voor een verslechtering van de financiële positie en een reële kans op pensioenverlaging. Het bestuur zag hierin aanleiding om het crisisplan in werking te stellen en de crisissituatie te analyseren.

 
Stappen 3 en 4: Inventarisatie en beoordeling van maatregelen

Het bestuur heeft vervolgens de mogelijke maatregelen verkend en deze beoordeeld. Het bestuur heeft de impact van de mogelijke maatregelen op de pensioenen van deelnemers opnieuw beoordeeld en in verband daarmee ook de pensioendriehoek. Om een goede beoordeling te kunnen maken, heeft ABP in de mid-term review van de ALM-studie, mede vanwege de historisch lage rentestand, in 2019 specifiek een lang laag-rentescenario doorgerekend. Dit stelde het bestuur in staat om te analyseren hoe de financiële positie van ABP zich ontwikkelt in een alternatief scenario waarin de rente gedurende een langere periode laag blijft. Zie ook het hoofdstuk Onze financiële positie.

Stappen 5 en 6: Bestuurlijke besluitvorming en advisering door het Verantwoordingsorgaan

Het bestuur heeft het Financieel crisisplan 2019 begin 2020 kunnen sluiten zonder maatregelen te hoeven treffen om de pensioenen te verlagen. De financiële positie van ABP was per jaareinde voldoende hersteld. Wel heeft het bestuur in november 2019 besloten om het premiebeleid vanaf 2021 aan te passen. Dat is omdat de kostprijs van pensioen is gestegen. Het Verantwoordingsorgaan van ABP heeft negatief geadviseerd over het premie- en indexatiebesluit; een minderheid was positief. Bestuur en Verantwoordingsorgaan waren het eens over de noodzaak om de premie te verhogen omdat het pensioen duurder wordt, maar het Verantwoordingsorgaan wilde al in 2020 een stap zetten.

Gevoeligheidsanalyse dekkingsgraad

In de tabel is af te lezen dat marktrentestijgingen een positieve invloed hebben op de dekkingsgraad, doordat het renterisico niet volledig is afgedekt. Bij positieve beleggingsrendementen zal de dekkingsgraad ook stijgen. Het omgekeerde geldt bij marktrentedalingen en negatieve beleggingsrendementen. Als bijvoorbeeld begin 2020 de rente in korte tijd met 0,5%-punt daalt en de zakelijke waarden niet in waarde toenemen, zal de dekkingsgraad van 97,8% naar 93,3% dalen. Het hoofdstuk Onze financiële positie geeft een toelichting op de renteontwikkeling in 2019 en het rente-afdekkingsbeleid van ABP.

Change layout to 1 column

Gevoeligheidsanalyse dekkingsgraad

             
Marktrenteverandering   -1,0% -0,5% 0,0% 0,5% 1,0%
  30% 104,9% 110,1% 115,4% 120,7% 126,1%
Rendement 20% 99,6% 104,5% 109,5% 114,6% 119,7%
zakelijke waarden 10% 94,2% 98,9% 103,6% 108,4% 113,3%
  0% 88,9% 93,3% 97,8% 102,3% 106,9%
  -10% 83,6% 87,7% 91,9% 96,2% 100,5%
  -20% 78,2% 82,1% 86,0% 90,0% 94,1%
  -30% 72,9% 76,5% 80,2% 83,9% 87,7%
 

Change layout to 2 columns

Financiële risico’s die wij bewust hebben opgezocht vanuit rendementsoogpunt zijn gemonitord en gemitigeerd vanuit ons Strategisch Beleggingsplan. Meer informatie is te lezen in het hoofdstuk Hoe wij het pensioenvermogen beleggen.

3.10.5.3 Uitvoeringsrisico’s

ABP besteedt de uitvoering van de pensioenadministratie, het vermogensbeheer, fiduciair advies en de fondsondersteuning uit aan APG. De afspraken met APG over de uitbestede werkzaamheden hebben we vastgelegd in contracten en in Service Level Agreements, inclusief bijbehorende KPI’s. Het contract met APG Asset Management is in 2019 geactualiseerd en voor 2020 zijn nieuwe SLA's afgesproken. Hierin zijn de monitoring en de beheersing van de uitvoeringsrisico’s een expliciet onderdeel.

Direct inzicht dankzij management-dashboard

In 2019 is het management-dashboard uitgebreid, aan de hand waarvan ABP snel inzicht krijgt in de realisatie van gemaakte afspraken (KPI’s) en de belangrijkste cijfers van het fonds. Op basis van de in beeld gebrachte indicatoren voor uitvoeringsresultaten en -risico’s kunnen wij als bestuur tijdig bijsturen. Zo houden we per kwartaal bij of het fonds op koers ligt en waar de uitvoeringsprocessen eventueel verder verbeterd kunnen worden. Ook heeft het bestuur elk kwartaal de dekkingsgraad en de beleggingsportefeuille besproken aan de hand van analyses in het dashboard.

Aangescherpte incidentenhandleiding

In 2019 hebben ABP en APG een gedetailleerde incidentenhandleiding opgesteld, als aanvulling op de bestaande incidentenregeling. De incidentenhandleiding ziet toe op het voorkómen en oplossen van ongewenste situaties met een mogelijk negatieve impact op deelnemers of werkgevers. In de incidentenhandleiding staat welke actoren binnen ABP en APG betrokken zijn bij monitoring en vroegtijdige signalering om incidenten te voorkomen en op te lossen. Verder staat erin hoe we signalen en situaties beoordelen en indelen om de juiste vervolgacties in gang te kunnen zetten. Er is ook een stakeholder-checklist opgenomen, die duidelijk maakt welke interne en externe stakeholders worden geïnformeerd bij een ongewenste situatie met een mogelijk negatieve impact op deelnemers of werkgevers. Belangrijk onderdeel van de incidentenhandleiding is de evaluatie na een incident, zodat we onze organisatie blijven verbeteren.

Integraal Crisismanagementplan
In 2019 heeft ABP bestaande crisismanagementplannen en noodprocedures samengevoegd en aangescherpt in één plan: het Integraal Crisismanagementplan ABP (ICMP). Het ICMP vormt de handleiding voor ABP over hoe te handelen in uitzonderlijke situaties en het nemen van bestuursbesluiten onder die bijzondere omstandigheden. De definitie die wij voor uitzonderlijke situaties (de 'crisis') hanteren is een gebeurtenis die binnen een kort tijdsbestek tot grote (im)materiële schade voor ABP of deelnemers kan leiden en die bij een geringe beslissingstijd en bij een hoge mate van onzekerheid om besluiten en operationeel handelen vraagt die buiten de dagelijkse orde van de organisatie valt.
Het ICMP vormt een praktische handleiding voor het handelen in uitzonderlijke situaties waarbij al dan niet tijdelijk of met grote spoed tijdelijk van bestaand beleid moet worden afgeweken. In principe is het reguliere besluitvormingsproces altijd het uitgangspunt. Maar als dat niet kan, geldt deze afwijkende besluitvormingsprocedure. We hebben tegelijkertijd de statuten aangepast over hoe te handelen in uitzonderlijke situaties. In het ICMP staat ook dat ABP in uitzonderlijke situaties een multidisciplinair operationeel crisismanagement-team inricht, dat operationele maatregelen neemt om schade als gevolg van de crisis te voorkomen of te beperken.
Vanwege de coronacrisis is het ICMP begin maart 2020 in werking getreden.

IT-risico’s

Binnen ABP en APG is veel aandacht voor IT-risico’s. In 2019 is de focus met name gelegd op de risico’s van uitbesteding aan derden. Daarnaast was er onverminderd aandacht voor informatiebeveiliging en cyberrisico's. Naast technische maatregelen zijn organisatorische maatregelen getroffen, waaronder bewustzijnstrainingen voor ABP-bestuurders en -medewerkers.

 

De (samen)werking van het fiduciair model onder de loep
Het bestuur heeft door IMD Business School een business case laten ontwikkelen met als thema: hoe werkt het fiduciaire model dat ABP in 2017 heeft ingevoerd? De casus is opgezet op basis van een real life-dilemma. Het bestuur heeft deze casus behandeld, om te analyseren of en op welke manier het gekozen model bijdraagt aan een efficiëntere uitvoering van het beleggingsbeleid, meer onafhankelijkheid in de rolverdeling en meer transparantie in de processen. De casus wordt in 2020 ook door de directie van APG Asset Management behandeld. Onze lessen en bevindingen nemen we mee in de evaluatie van het fiduciaire model, die gepland staat voor 2020.

3.10.5.4 Integriteitsrisico’s

Integriteitsrisico’s hangen samen met het gedrag van het bestuur, het bestuursbureau en de uitvoeringsorganisatie, de veiligheid en juistheid van processen en systemen en de kwaliteit en betrouwbaarheid van externe partners. Wij hechten groot belang aan de naleving van geldende wetgeving en gedragscodes en zorgen voor adequate monitoring en voorzorgsmaatregelen om deze integriteitsrisico’s te mitigeren.

In het verslagjaar waren er 4 individuele meldingen bij de Autoriteit Persoonsgegevens over datalekken bij ABP. Daarnaast heeft ABP maandelijks een bulkmelding gedaan aan de Autoriteit Persoonsgegevens waarbij melding is gemaakt van retour ontvangen poststukken die verkeerd geadresseerd bleken. Naar aanleiding van deze gevallen zijn waar mogelijk herstelmaatregelen en procesverbeteringen doorgevoerd. 

3.10.5.5 In control statement 2019

De hierboven beschreven ontwikkelingen en activiteiten op het gebied van risicobeheersing, van het fonds en van het uitvoeringsbedrijf, hebben tot het In Control Statement 2019 van het bestuur geleid.

Het bestuur van ABP is verantwoordelijk voor de financiële positie van het fonds en in dat kader ook voor de opzet, het bestaan en de werking van de risico­beheersing- en controlsystemen. Deze systemen hebben tot doel de realisatie van de strategische, operationele en financiële doelstellingen van het pensioenfonds te monitoren en betrouwbare financiële rapportages mogelijk te maken. Verder hebben zij tot doel de risico’s die het pensioenfonds neemt en waaraan het vanuit zijn omgeving wordt blootgesteld, te identificeren en te beperken. Ook dienen de risicobeheersingsystemen zorg te dragen voor de strikte naleving van relevante wet- en regelgeving. De Audit commissie ABP bespreekt periodiek de beoordeling van de opzet, bestaan en de werking van de risicobeheersing- en controlsystemen van het fonds. 

De interne risicobeheersings- en controlesystemen zijn erop ingericht om een redelijke mate van zekerheid te bereiken ten aanzien van de identificatie en het beheersen van risico’s. De systemen kunnen geen volledige zekerheid bieden voor het daadwerkelijk behalen van de strategische, operationele en financiële doelstellingen, noch kunnen de systemen alle fouten van materieel belang, fraudegevallen en het niet voldoen aan alle relevante wet- en regelgeving volledig voorkomen. Het bestuur heeft maatregelen getroffen die de impact van de genoemde risico’s zoveel mogelijk beperken. Het bestuur merkt op dat de aard van de werkzaamheden van het pensioenfonds met zich meebrengt dat sommige risico’s buiten zijn invloedssfeer liggen zoals demografische ontwikkelingen en ontwikkelingen op de financiële markten.

ABP voert  risicomanagement primair uit door middel van de commissiestructuur waarbinnen de verschillende deelgebieden van risicomanagement zijn toegewezen. Onder meer aan de hand van de integrale risicorapportage bespreekt het bestuur de risicobeheersing binnen het fonds. Daarnaast richt het bestuursbureau zich onder meer op zelfstandige beoordeling van het risicomanagement van het fonds en op het door het uitvoeringsbedrijf voor de uitbestede processen gevoerde risicomanagement. De externe accountant adviseert ABP naar aanleiding van bevindingen uit reguliere controlewerkzaamheden en specifieke onderzoeken op verzoek van ABP. Voor specifieke onderzoeken maakt ABP tevens gebruik van andere externe partijen. Het uitvoeringsbedrijf beschikt sinds enkele jaren over een uitgebreid control framework van procesbeschrijvingen, controls en testrapportages om adequate risicobeheersing te waarborgen en onderhouden. De resultaten van de beoordeling van dit control framework inclusief de door de raad van bestuur en directie van het uitvoeringsbedrijf afgegeven managementverklaringen, Standaard 3402 type II en Standaard 3000 rapporten, periodieke rapportages, en het risicomanagement van het fonds zelf bieden voor het bestuur voldoende aanknopingspunten om tot zijn eigen In Control Statement (ICS) te komen. 

In het In Control Statement doet het bestuur over  2019 een expliciete uitspraak over de kwaliteit van de risico­beheersing- en controlesystemen die de doelstellingen van het fonds op het gebied van financiële verslaggeving waarborgen. De keuze om het In Control Statement te richten op de financiële verslaggeving wordt mede ingegeven door internationale maatschappelijke ontwikkelingen op het gebied van verantwoording rondom interne risicobeheersing en de best practice-bepaling van de Commissie Corporate Governance II. Dit In Control Statement heeft betrekking op de financiële verslaggevingsrisico’s ten aanzien van de jaarrekening 2019, de cijfers van het bestuursverslag 2019, de kwartaalberichten 2019.

Mede op basis van de van de uitvoerder ontvangen In Control Statements 2019 verklaart het bestuur, dat de interne risicobeheersingssystemen zijn ingericht om de strategische, financiële, operationele en compliance risico’s te beheersen, die zijn gerelateerd aan het behalen van de doelstellingen van ABP. 

Het bestuur verklaart met betrekking tot de financiële verslaggevingsrisico’s met een redelijke mate van zekerheid dat de risicobeheersings- en controlsystemen in 2019 zodanig hebben gewerkt dat de genoemde financiële verslaggevingsproducten geen onjuistheden van materieel belang bevatten.