Terug naar boven

Governance

In 2018 waren de verkiezingen voor het Verantwoordingsorgaan; het nieuwe VO is inmiddels geïnstalleerd. Belangrijke aandachtspunten vanuit Governance waren verder de aanscherping van het Geschiktheidsbeleid en het vergroten van het bewustzijn rondom onze gedragscode. Daarnaast hebben wijzigingen in het kader van wet- en regelgeving veel tijd en aandacht gevraagd.

3.11.1 Onze governance-structuur

De governance-structuur van ABP is ongewijzigd gebleven en ziet er als volgt uit:

3.11.2 Raad van Toezicht ongewijzigd

De samenstelling van de Raad van Toezicht is in het verslagjaar niet gewijzigd. Wel liep de zittingstermijn af van twee leden van de Raad van Toezicht: mevrouw Kitty Roozemond en de heer Peter de Groot. Beiden zijn op voordracht van het VO door het bestuur herbenoemd voor de termijn van vier jaar.

3.11.3 Nieuw Verantwoordingsorgaan gestart

In 2018 waren de verkiezingen van het Verantwoordingsorgaan (VO). Eens in de vier jaar vinden deze plaats. Op basis van de uitkomsten van de verkiezingen hebben 21 leden hun zittingstermijn verlengd met vier jaar en zijn er 27 nieuwe leden geïnstalleerd. Het nieuwe VO heeft een uitgebreid kennismakings- en informatieprogramma doorlopen, waaraan ook het bestuur een bijdrage heeft geleverd.

3.11.4 Wisselingen in bestuur

Binnen het bestuur heeft de heer Erik van Houwelingen zijn taken per 1 september 2018 neergelegd. Hij heeft elders een andere functie aanvaard. Zijn bestuursfunctie is overgenomen door de heer Loek Sibbing. De heer Sibbing is voorgedragen door VSO. Mevrouw Geraldine Leegwater heeft het voorzitterschap van de bestuurscommissie Beleggingsbeleid van de heer Van Houwelingen overgenomen. De zittingstermijn van de heer Joop van Lunteren is afgelopen; met ingang van 1 maart 2019 wordt hij opgevolgd door mevrouw Krista Nauta.

Als bestuur zijn wij de heren van Houwelingen en van Lunteren zeer erkentelijk voor hun jarenlange inzet voor het fonds.

3.11.5 Bestuurlijk functioneren: pariteit 2.0

Tijdens de jaarlijkse evaluatie van het eigen functioneren hebben wij als bestuur onder leiding van een externe specialist onderzocht of het huidige bestuursmodel, inclusief de organisatie en werkprocessen van het bestuur, bestuursbureau en de mandatering, nog voldoet. Vertrekpunt was de governance-structuur zoals die in 2017 is doorgevoerd. Het bestuur functioneert daarin als team en richt zich op de hoofdzaken en de strategische uitdagingen waar ABP voor staat. Wij willen de effectiviteit vergroten door een duidelijk onderscheid aan te brengen in werkzaamheden die belegd zijn bij het bestuur, bestuurscommissies en bestuursbureau, door heldere en slagvaardige mandatering aan bestuurscommissies en het bestuursbureau, en gerichtere inzet van deskundigheid en expertise. Wij vinden het bovendien belangrijk dat stakeholders zich kunnen herkennen in het bestuur en alle leden van het bestuur kunnen aanspreken. Bestuursleden worden benoemd op voordracht van vertegenwoordigers van werkgevers en werknemersorganisaties en de gepensioneerdengeleding in het Verantwoordingsorgaan. Maar ongeacht die “afkomst” investeren wij als één bestuur, in de relatie met sociale partners, in de volle breedte. Daarom noemen wij het huidige bestuursmodel “Pariteit 2.0”.

In de jaarlijkse evaluatie is gewerkt met 360-graden feedback voor het bestuur als geheel en voor de individuele leden. Uit de evaluatie is gebleken dat de doorgevoerde wijzigingen positief bijdragen aan de effectiviteit en het functioneren van het bestuur en het bestuursbureau. Daarnaast is een aantal verbeterpunten geconstateerd, die wij willen aanpakken. Ook hebben we alternatieve bestuursmodellen bekeken. Uiteindelijk hebben we geconcludeerd dat het huidige model voldoende ruimte biedt voor de verdere ontwikkeling en het beste aansluit bij de behoeften van ABP. Daarom zien wij geen aanleiding om over te gaan naar een ander bestuursmodel. De overgang naar een ander model zou bovendien leiden tot transitierisico’s. Die willen wij niet aangaan nu het fonds belangrijke strategische uitdagingen heeft, die alle aandacht vragen van bestuur en bestuursbureau. Wel vinden wij het van belang om te blijven investeren in maatschappelijk draagvlak en de verbinding met sociale partners, sectoren, ouderen, jongeren en andere relevante maatschappelijke partijen. Op basis van de bestuurlijke evaluatie wordt het huidige model “Pariteit 2.0” doorontwikkeld en worden de verbeterpunten opgepakt.

3.11.6 Nieuwe afspraken met APG

ABP en APG hebben nauw samengewerkt in de ontwikkeling van een nieuwe strategie. Ook op operationeel niveau is de gezamenlijke focus versterkt, waarbij de onderscheiden rollen en verantwoordelijkheden duidelijker zijn vastgesteld. In 2017 is deze nieuwe manier van samenwerken al ingevoerd voor het gehele vermogensbeheerproces, met positieve ervaringen en resultaten (zie ook het hoofdstuk Hoe wij het pensioenvermogen beleggen). In 2018 hebben ook de andere afdelingen hieraan gewerkt, met als gezamenlijk doel het beter bedienen van onze deelnemers en werkgevers. Daarnaast hebben we nieuwe contracten afgesloten met APG, waarvan de Service Level Agreements met daaraan gekoppelde KPI’s onderdeel uitmaken. Meer hierover is te lezen in het hoofdstuk Risicomanagement.

3.11.7 Geschiktheidsbeleid aangescherpt

De missie, visie en de aangescherpte strategie van ABP zijn in het verslagjaar ook vertaald in het Geschiktheidsbeleid. Daarin zijn de strategische speerpunten van ABP vastgelegd, waarbij we voldoen aan de eisen van toezichthouder DNB. Voor bepaalde onderdelen die voor ons van strategisch belang zijn, sturen we gerichter op de competenties van het bestuur, zoals deskundig bestuur en communicatie. Ook ICT hebben wij als aanvullend deskundigheidsgebied opgenomen, omdat dit een steeds grotere rol speelt in onze processen en onze dienstverlening aan werkgevers en deelnemers. Deze punten komen ook terug in het opleidingsplan van het bestuur voor 2019.

3.11.8 Beleid Nevenfuncties

Omdat wij als ABP een bijdrage willen leveren aan de Nederlandse samenleving, vinden wij het positief als aan ABP verbonden medewerkers en bestuurders kennis uitdragen en beschikbaar zijn voor maatschappelijk relevante functies.  

Daarnaast vinden wij dat het vervullen van nevenfuncties bijdraagt aan de deskundigheid, de competentieontwikkeling en ons netwerk, en daarmee aan de bestuurskwaliteit van ABP. Nevenfuncties mogen echter nooit conflicterend zijn en bestuursleden moeten voldoende tijd beschikbaar hebben om hun functie bij ABP goed te kunnen uitvoeren. Deze elementen waren al verankerd in ons beleid Nevenfuncties. Begin 2019 is dit beleid herzien. Toegevoegd is dat in het jaarverslag melding wordt gemaakt van eventuele bezoldiging van een nevenfunctie. Het overzicht van de nevenfuncties van onze bestuursleden is te vinden op pagina 176 van dit jaarverslag. 

Aanwezigheid Bestuur

Vergadering Aantal vergaderingen Participatiegraad
     
2- daagse bestuursvergadering inclusief themasessies 8 93%
Bestuurscommissie Pensioenbeleid 10 93%
Bestuurscommissie Beleggingsbeleid 11 92%
Auditcommissie 7 92%
Risico- en Balanscommissie 8 95%
Overlegvergadering Verantwoordingsorgaan 6 81%
Overlegvergadering Raad van Toezicht 7 1)
     
 
1) De overlegvergaderingen met de Raad van Toezicht vinden altijd plaats met een wisselende afvaardiging van het bestuur, daarom wordt geen participatiegraad vermeld


De aanwezigheid van de bestuursleden wordt per vergadering bijgehouden, zowel van de bestuursvergaderingen als van de bestuurscommissies. In het presentieoverzicht zijn de vergaderingen die bestuursleden bijwonen uit hoofde van de rol als aandeelhouder van de uitvoeringsorganisatie (APG Groep) en overleggen met de toezichthouder niet opgenomen.

3.11.9 Aandacht voor onze gedragscode

In 2018 is de in 2017 herziene ABP Gedragscode, gericht op integriteit en transparantie, formeel vastgesteld en ondertekend door het bestuur, het bestuursbureau, de Raad van Toezicht en het VO. De Compliance Officer ziet toe op de naleving ervan. In het verslagjaar zijn themasessies georganiseerd voor het bestuursbureau en het vernieuwde VO over de nieuwe gedragscode. In 2017 waren al soortgelijke sessies gehouden voor de Raad van Toezicht en het bestuur. Vanuit onze focus op transparantie en integriteit en op verzoek van het VO is de gedragscode begin 2018 op de ABP-website geplaatst.

3.11.10 Wijzigingen in wet- en regelgeving

3.11.11 IORP-II

Eind 2016 is de nieuwe Europese richtlijn vastgesteld voor de werkzaamheden van en het toezicht op instellingen voor bedrijfspensioenvoorziening. Deze richtlijn, bekend als IORP-II, moet na balansdatum, op 13 januari 2019, zijn geïmplementeerd. Een van de belangrijkste wijzigingen is dat er aanvullende regelgeving geldt voor de governance, met de vereiste van integraal risicomanagement, de introductie van sleutelfuncties voor risicobeheer, actuariële functie en interne audit (oftewel: de expliciete scheiding van uitvoering en controle op de uitvoering), en de toevoeging van een verplichte, minimaal driejaarlijks uit te voeren eigen-risicobeoordeling. De meeste elementen sluiten aan bij de wijzigingen in de governance die ABP de afgelopen jaren al heeft doorgevoerd. ABP heeft ervoor gekozen om de sleutelfuncties binnen het bestuursbureau te beleggen. Deze keuze past goed bij de governance van ABP, met de huidige mandateringsstructuur. Wij hebben als bestuur geconstateerd dat binnen het bestuursbureau alle expertise aanwezig is die noodzakelijk is voor de invulling van de sleutelfuncties. De sleutelfuncties hebben wij benoemd, de toezichthouder heeft de (sectorbrede) toetsing op het moment van goedkeuring van dit verslag tot nader order aangehouden.

3.11.12 Klokkenluidersregeling uitgebreid

Ook is in het verslagjaar de Klokkenluidersregeling (of “Regeling anoniem melden misstanden”) opnieuw vastgesteld. Deze wettelijk verplichte regeling biedt bescherming aan de melder van een misstand en waarborgt diens anonimiteit. In de regeling is een passage toegevoegd die een soortgelijke bescherming biedt aan de houders van een sleutelfunctie als zij melding doen van een misstand aan de toezichthouder.

3.11.13 De nieuwe Code Pensioenfondsen

In 2018 is de Code Pensioenfondsen (de normen voor goed pensioenfondsbestuur, opgesteld door de Pensioenfederatie en de Stichting van de Arbeid) vernieuwd. Aanleiding hiervoor is dat pensioenfondsen nu meer dan ooit toonbeeld moeten zijn van integriteit en transparantie. Wij onderschrijven het belang ervan. De nieuwe Code, die inging op 3 oktober 2018, is opgebouwd uit acht thema’s:

  • vertrouwen waarmaken;
  • verantwoordelijkheid nemen;
  • integer handelen;
  • kwaliteit nastreven;
  • zorgvuldig benoemen;
  • gepast belonen;
  • toezicht houden en inspraak waarborgen;
  • transparantie bevorderen.

Norm 25 van de Code stelt dat ieder bestuurslid stemrecht heeft, ongeacht het bestuursmodel. Wij voldoen aan die norm, met inachtneming van de statutaire bepaling dat bij ABP de door het bestuur benoemde onafhankelijke bestuursvoorzitter geen stemrecht heeft. Norm 33 stelt als richtlijn dat het bestuur ook een lid heeft dat jonger is dan veertig jaar. In het verslagjaar hebben we een vrouwelijke bestuurder jonger dan veertig jaar aangetrokken; zij is per 1 maart 2019 benoemd. Vanaf die datum voldoen wij ook aan deze in de Code gestelde norm. 

Met onze activiteiten in het verslagjaar, die wij in dit bestuursverslag toelichten, hebben wij ons als bestuur ingezet voor de thema’s van de Code Pensioenfondsen. Vanzelfsprekend blijven wij dat doen. Niet omdat het moet, maar omdat wij dit zelf, vanuit onze missie, visie en strategie waarin deelnemers en werkgevers centraal staan, belangrijk vinden. In 2019 zal op het gebied van governance onder andere een zelfevaluatie van alle fondsorganen (bestuur, Raad van Toezicht en Verantwoordingsorgaan) worden uitgevoerd.

3.11.14 Nieuw in 2018: Verbouwing Basisweg gestart

Naar een duurzaam kantoorpand

Het mag dan nog even duren, de voorbereidingen zijn in volle gang: ABP gaat in 2021 verhuizen naar een van de duurzaamste kantoorpanden van Europa.
 

3.11.14.1

Op de Basisweg in Amsterdam, nabij station Sloterdijk, staat het kantoor waar voorheen een deel van de APG-medewerkers was gehuisvest. Zij hebben tijdelijk elders onderdak gekregen, want projectontwikkelaar EDGE Technologies gaat het pand compleet renoveren. Als het project klaar is, naar verwachting in 2021, zal ABP ook hierheen verhuizen, vanaf de Amsterdamse Zuidas. Dan zullen ABP en APG in Amsterdam gevestigd zijn op één hypermoderne ‘groene’ locatie.

Sinds januari 2019 wordt aan de Basisweg hard gewerkt om een moderne werkomgeving te creëren, die ABP- en APG-medewerkers beter faciliteert en stimuleert om samen te werken voor het optimaal bedienen van deelnemers en werkgevers. Daarnaast is duurzaamheid een belangrijk uitgangspunt. Naar alle waarschijnlijkheid zal het pand een "BREEAM"-duurzaamheidscertificaat met niveau excellent of hoger krijgen. Daarmee hoort het bij de meest duurzame gebouwen van Nederland en zelfs van Europa. Dat wij naar deze locatie verhuizen past in ons streven naar duurzaamheid – een belangrijk onderdeel van onze bedrijfsstrategie.

 

De binnentuin, met daarboven een grote, markante glazen koepel (waar een gemiddeld passagiersvliegtuig onder zou passen), vervult een centrale plaats in het nieuwe ontwerp. Dankzij de koepel wordt optimaal gebruik gemaakt van daglicht. Het pand wordt energieneutraal. In de opzet en de inrichting van de verdiepingen wordt rekening gehouden met verschillende werk- en overlegvormen, bijvoorbeeld met stilteplekken, agile-teamkamers en inspirerende open vergaderruimtes. Bewegen wordt gestimuleerd doordat de trappenhuizen zichtbaarder zijn dan de liften. Een individueel instelbaar werkplekklimaat maakt de prettige, veilige en gezonde werkomgeving compleet voor de in totaal 1.000 medewerkers die hier komen te werken.

Bijkomend voordeel is dat de verhuizing uiteindelijk zal resulteren in een aanzienlijke besparing in onze huisvestingskosten. Dit komt ook de pensioenwaarde van onze deelnemers ten goede.