Terug naar boven

Verslag van het Verantwoordingsorgaan

4.2.1 Over het Verantwoordingsorgaan

Het Verantwoordingsorgaan is een soort medezeggenschapsraad waaraan het ABP-bestuur verantwoording aflegt en die opkomt voor de belangen van deelnemers (actieven, gepensioneerden en slapers), overige uitkeringsgerechtigden en werkgevers. Het Verantwoordingsorgaan adviseert het ABP-bestuur vooraf over het beleid en beoordeelt jaarlijks achteraf of het bestuur goed gehandeld heeft (zie ook Oordeel en aanbevelingen Verantwoordingsorgaan, pag. 84). Pensioenfondsen zijn sinds 2014 wettelijk verplicht een Verantwoordingsorgaan in te stellen. Met dit verslag informeert het Verantwoordingsorgaan belanghebbenden over de wijze waarop het in 2018 invulling heeft gegeven aan zijn taken en bevoegdheden.

 

Samenstelling en werkwijze van het Verantwoordingsorgaan

Het Verantwoordingsorgaan van ABP bestaat uit 48 leden.
Vanaf 1 juli 2018 is de samenstelling als volgt:

  • 18 leden namens actieve deelnemers;
  • 14 leden namens gepensioneerden;
  • 16 leden namens werkgevers.

De zetelverdeling is vanaf 1 juli 2018 als volgt:

4.2.1.1

4.2.1.2

Elke vier jaar vinden verkiezingen plaats waarbij de actieve en gepensioneerde deelnemers van ABP nieuwe leden van het Verantwoordingsorgaan kunnen kiezen. De laatste verkiezingen zijn gehouden in april 2018 (zie ook de toelichting hierop in de hoofdstukken In contact met onze stakeholders en Governance in het bestuursverslag).
Het Verantwoordingsorgaan is in een vroeg stadium meegenomen in de organisatie en opzet van de verkiezingen. Het Verantwoordingsorgaan heeft daarbij suggesties gedaan om de verkiezingen zo goed mogelijk onder de aandacht te brengen. Daarbij waren de speerpunten het actiever betrekken en benutten van het werkgeverskanaal en het aanbieden van gerichte informatie om stemgerechtigden te informeren en te activeren. Dit alles heeft geleid tot een verdubbeling van de opkomst in vergelijking met de verkiezingen van 2014.

Het Verantwoordingsorgaan werkt met vier commissies: de commissie Financiën, de commissie Communicatie, de commissie Beleggingen en de commissie Algemeen. In deze commissies zijn voor zover mogelijk alle fracties en de werkgevers vertegenwoordigd. De commissies geven advies aan het Verantwoordingsorgaan en bereiden de vergaderingen van het Verantwoordingsorgaan met het bestuur voor; commissies hebben geen besluitvormende bevoegdheid.

Taken en bevoegdheden
Het bestuur legt jaarlijks verantwoording af aan het Verantwoordingsorgaan over het afgelopen verslagjaar op basis van de jaarstukken. Verder adviseert het Verantwoordingsorgaan het bestuur gevraagd of uit eigen beweging ten minste over in de statuten opgenomen onderwerpen, waaronder:

  • het vaststellen en wijzigen van:
    • het communicatie- en voorlichtingsbeleid
    • de Premie- en indexatienota
    • het strategische beleggingsbeleid
    • de Actuariële en Bedrijfstechnische Nota (ABTN)
    • het strategische meerjarenplan
    • het Herstelplan;
  • het terugstorten van premie of verlenen van premiekorting;
  • het doorvoeren van kortingsmaatregelen.

Naast de hierboven vermelde taken en bevoegdheden zijn de pensioengerechtigden in het Verantwoordingsorgaan bevoegd om een bindende voordracht te doen voor de (her)benoeming van drie bestuursleden namens pensioengerechtigden binnen het ABP-bestuur.
De (her)benoeming van de leden van de Raad van Toezicht vindt plaats op bindende voordracht van het gehele Verantwoordingsorgaan. Op basis van het vigerende schema van aftreden heeft het bestuur in het verslagjaar, op voordracht van het Verantwoordingsorgaan, mevrouw Roozemond en de heer De Groot voor een periode van vier jaar herbenoemd in de Raad van Toezicht.

De nieuwe leden van het Verantwoordingsorgaan hebben een intensief introductieprogramma doorlopen om de kennis te vergroten over taken en bevoegdheden.

4.2.2 Dertien vergaderingen in eigen kring

In het verslagjaar zijn dertien vergaderingen in eigen kring gehouden. Hierin worden de overlegvergaderingen met het bestuur en de adviesaanvragen van door het bestuur ingediende voorgenomen besluiten voorbereid. Ook zijn de gezamenlijke vergaderingen met de Raad van Toezicht voorbereid.

Begin juli 2018 heeft er een constituerend beraad plaatsgevonden waarin het na de verkiezingen nieuw samengestelde Verantwoordingsorgaan werkafspraken heeft gemaakt voor de komende periode die mogelijk in onderling overleg nog kunnen worden aangepast. De informatievoorziening voor de leden van het Verantwoordingsorgaan is besproken.

In januari van het jaar 2018 was het Verantwoordingsorgaan voornemens om met het bestuur te spreken over de wenselijkheid van investeringen in de tabaksindustrie aan de hand van een door de commissie Beleggingen van het Verantwoordingsorgaan opgestelde notitie. Voordat dit overleg kon plaatsvinden, heeft het ABP-bestuur besloten te stoppen met investeringen in de tabaksindustrie en de belangen daarin af te bouwen. In 2018 is dit volledig gerealiseerd.

Ook heeft het Verantwoordingsorgaan in eigen kring intensief gesproken over de problematiek rondom de afschaffing van de Anw-compensatie en de problemen rondom de militaire pensioenregeling. Dit alles in het kader van complexiteitsreductie van de ABP-pensioenregeling.

4.2.3 Zeven overlegvergaderingen met het bestuur

Gedurende het verslagjaar zijn er zeven overlegvergaderingen met het ABP-bestuur geweest. Deze vergaderingen worden afwisselend voorgezeten door de voorzitter van het bestuur en de voorzitter van het Verantwoordingsorgaan.
Tijdens deze overlegvergaderingen heeft het bestuur in het verslagjaar de volgende adviesaanvragen aan het Verantwoordingsorgaan aangeboden:

  • adviesaanvraag Premie- en indexatienota 2019;
  • adviesaanvraag Actuariële en bedrijfstechnische nota (ABTN) 2018;
  • adviesaanvraag Jaarplan Communicatie 2018;
  • adviesaanvraag Strategisch Investeringsplan 2019-2021;
  • adviesaanvraag Herstelplan.

Adviesaanvragen en reactie Verantwoordingsorgaan

De Premie- en indexatienota 2019 was een geïntegreerde adviesaanvraag met betrekking tot de OP/NP-premie, de VPL-premie en de Defensie-premie.

Een meerderheid van het Verantwoordingsorgaan adviseerde positief over de Premie- en indexatienota 2019. Het Verantwoordingsorgaan heeft vastgesteld dat de inhoud van de Premie- en indexatienota 2019 in overeenstemming is met de eerder gemaakte langetermijnafspraken.
In de visie van de ACOP (FNV)-fractie biedt de voorgestelde premie voor Defensie ruimte voor een nieuw akkoord voor het militair personeel. De fractie van CMHF/AC/FOG-ABP/NBP adviseerde negatief. De hoofdbezwaren van deze fractie zijn dat de premie voor de Defensieregeling niet correct is vastgesteld. Er wordt premie geheven voor een bestemmingsreserve waarvan nog niet bekend is waar, wanneer en of deze gebruikt gaat worden. Ook is nog onbekend hoe de premieverdeling tussen werkgevers en werknemers zal zijn. Dit acht deze fractie een onaanvaardbare situatie die zij niet voor haar rekening kan nemen. De LvOP-fractie heeft zich van advies onthouden in het bijzonder vanwege de onevenwichtigheid van een opslag van 0,2% op de VPL-premie. De CCOOP-fractie herhaalde haar bezwaren zoals al in 2016 geuit ten opzichte van de opslag op de VPL-premie, maar adviseerde positief over de nota. De ANBO-fractie bepleit meer transparantie over de evenwichtige afweging van belangen en de werking van de solidariteit. Het ABP-bestuur kan volgens deze fractie niet volstaan met de rol van doorgeefluik van het beleid van sociale partners, maar heeft ook een eigen verantwoordelijkheid om feedback te geven over de effecten van dat beleid voor de verschillende groepen van deelnemers.

Het Verantwoordingsorgaan was unaniem positief over de adviesaanvraag ABTN 2018. Op meermaals aandringen van het Verantwoordingsorgaan heeft het bestuur een voor het publiek toegankelijke ABTN op de website gepubliceerd.

Het Verantwoordingsorgaan was minder positief over de adviesaanvraag Jaarplan Communicatie 2018. Dit had onder andere te maken met de ontoereikende communicatie rondom de afschaffing van de Anw-compensatie. Uiteindelijk is deze adviesaanvraag door het bestuur ingetrokken.

 

Afgesproken is om het Verantwoordingsorgaan mee te nemen in de ontwikkeling van de nieuwe communicatiestrategie gericht op deelnemers. Het Verantwoordingsorgaan heeft eind 2018 een workshop bijgewoond over een andere manier van werken en communiceren waarin de deelnemer centraal staat. In 2019 zal dit uitmonden in een adviesaanvraag over de driejaarlijkse communicatiestrategie.

Het Verantwoordingsorgaan was positief over de adviesaanvraag Strategisch Investeringsplan 2019-2021. Tijdens de behandeling van deze adviesaanvraag heeft het Verantwoordingsorgaan vragen gesteld over de impact van verschillende economische scenario’s, het nieuwe pensioenstelsel, rente-ontwikkelingen, diversificatie, private equity/hedgefondsen (inclusief grip op externe managers) en geopolitieke risico’s.

Het Verantwoordingsorgaan was positief over de adviesaanvraag Herstelplan.Het Verantwoordingsorgaan heeft bij het bestuur nadrukkelijk aandacht gevraagd voor de communicatie van het Herstelplan op de website. Het Herstelplan kan verkeerde verwachtingen wekken bij deelnemers. Vanuit het oogpunt van reputatierisico moet dit vermeden worden.

Naast de formele adviesaanvragen sprak het Verantwoordingsorgaan met het bestuur over diverse actuele onderwerpen. Zo is in 2018 onder andere aandacht besteed aan de discussie in de media over de ontwikkeling van het pensioenstelsel en de visie van ABP hierop, en aan elementen van het beleggingsbeleid. Ook heeft het Verantwoordingsorgaan bij het bestuur nadrukkelijk aandacht gevraagd voor de gevolgen en de nasleep van de afschaffing van de Anw-compensatie, de gebrekkige communicatie hierover en overige signalen die het Verantwoordingsorgaan heeft ontvangen. Dit proces is geëvalueerd, waarbij het Verantwoordingsorgaan erop heeft aangedrongen blijvend aandacht te houden voor de noodzaak van modernisering en vereenvoudiging van de pensioenregeling. Hierbij moet ABP oog en oor hebben voor de mogelijke individuele gevolgen van wijzigingen van de pensioenregeling.

Daarnaast heeft het Verantwoordingsorgaan bij het bestuur met regelmaat aandacht gevraagd voor de kwaliteit van de communicatie met deelnemers en werkgevers. De toegankelijkheid en beschikbaarheid van MijnABP, de prestaties van het klantcontactcentrum en de schriftelijke correspondentie met deelnemers blijven voor het Verantwoordingsorgaan een belangrijk aandachtspunt.

Het jaar 2018 was ook het jaar waarin het bestuur een definitieve overgang had verwacht van de eindloon- naar een middelloonregeling voor de sector Defensie per 1 januari 2019, om een beheerste en integere uitvoering te kunnen garanderen. Het Verantwoordingsorgaan is eind 2018 uitgebreid geïnformeerd over de impasse die is ontstaan als gevolg van het feit dat de achterban van de vakbonden het bereikte onderhandelaarsakkoord op 4 oktober 2018 heeft afgewezen.
Deze afwijzing heeft consequenties voor de uitvoering van de pensioenregeling voor militairen in 2019. Nu in het overgangsjaar 2018 geen akkoord is bereikt over een nieuwe pensioenregeling, heeft het bestuur besloten dat ABP vanaf januari 2019 een tijdelijke basisregeling voor pensioen zal uitvoeren voor militairen. Dit houdt in dat de huidige pensioenregeling wordt voortgezet, maar dan zonder de voor 2018 overeengekomen éénmalige backservice.

Het Verantwoordingsorgaan heeft kennisgenomen van dit op 5 oktober genomen besluit van het bestuur. Onder andere bij de advisering over de Premie- en indexatienota (zie hiervoor), maar ook op andere momenten heeft het Verantwoordingsorgaan zijn zorgen uitgesproken over de ontstane situatie. Over bovenstaand geschil zijn eind 2018 een tweetal rechterlijke uitspraken in kort geding gepubliceerd. Het Verantwoordingsorgaan is hierover beknopt geïnformeerd. Aan het einde van het verslagjaar was onduidelijk hoe het bestuur van ABP de elkaar deels overlappende uitspraken zal uitvoeren en hoe de Defensie-deelnemers hierover worden geïnformeerd.

4.2.4 Publieksverslag

Van de overlegvergaderingen met het bestuur maakt het Verantwoordingsorgaan een publieksverslag. In dit verslag geeft het Verantwoordingsorgaan de inhoudelijke behandeling van de adviesaanvragen weer. De standpunten van het bestuur en van de fracties binnen het Verantwoordingsorgaan komen aan de orde, evenals het overkoepelende standpunt en advies van het Verantwoordingsorgaan als geheel. De agenda’s en de publieksverslagen zijn (voor een bepaalde periode) terug te vinden op de website van ABP.

 

4.2.5 Positief oordeel over 2017

Het bestuur van ABP legt jaarlijks verantwoording af aan het Verantwoordingsorgaan over zijn handelen aan de hand van het jaarverslag, de jaarrekening en andere informatie (waaronder de bevindingen van het interne toezicht), en over het gevoerde beleid en de gemaakte beleidskeuzes.

In de vergadering van april 2018 heeft het bestuur verantwoording afgelegd over het beleid en de wijze waarop dit in 2017 is uitgevoerd. Tijdens deze bijeenkomst is aan de hand van de conceptjaarstukken het boekjaar 2017 besproken.

Bij de inhoudelijke voorbereiding van de behandeling van de jaarstukken, die in commissieverband heeft plaatsgevonden, hebben de accountant, de Compliance Officer en de certificerend en adviserend actuaris de gewenste toelichtingen verstrekt.
Het Verantwoordingsorgaan heeft met inachtneming van een aantal opmerkingen en aanbevelingen een positief oordeel uitgebracht over het beleid en de uitvoering daarvan door het bestuur over het boekjaar 2017.

4.2.6 Overleg met de Raad van Toezicht

De Raad van Toezicht legt verantwoording af aan het Verantwoordingsorgaan over het interne toezicht. In het verslagjaar heeft het Verantwoordingsorgaan drie keer overleg gehad met de Raad van Toezicht. Ook heeft het Verantwoordingsorgaan met de Raad van Toezicht gesproken ter voorbereiding op de vaststelling van de bevindingen en het oordeel over het jaarverslag van het Verantwoordingsorgaan. Aandachtspunten waren het expliciteren van de evenwichtige afweging van belangen, het dossier complexiteitsreductie (waaronder de afschaffing van de Anw-compensatie en de situatie rondom de pensioenregeling voor militairen), de communicatie met deelnemers en de modernisering van de governance. Het Verantwoordingsorgaan heeft waardering voor het werk en de inzet van de Raad van Toezicht en heeft met instemming kennisgenomen van de bevindingen van de Raad van Toezicht, waarbij het Verantwoordingsorgaan met genoegen heeft geconstateerd dat deze grotendeels overeenkomen met de bevindingen en het oordeel van het Verantwoordingsorgaan.

4.2.7 Themabijeenkomsten

In het verslagjaar is aan de volgende thema’s aandacht besteed:

Deelnemersstrategie: de deelnemer centraal
ABP is gestart met een project “deelnemerbeleving bij ABP”, met als een van de resultaten het Deelnemerkompas. De uitgangspunten van dit kompas zijn gedeeld met het Verantwoordingsorgaan. ABP is in 2018 gestart met de implementatie van dit kompas. Het Verantwoordingsorgaan is hierover regelmatig geïnformeerd (op pagina 16 van het jaarverslag staat het verhaal achter het Deelnemerskompas uitgebreider toegelicht.)
Herziening pensioenstelsel
Ook in 2018 is de herziening van het Nederlandse pensioenstelsel besproken met het Verantwoordingsorgaan. Eind november 2018 zijn de onderhandelingen tussen kabinet en werkgevers- en werknemersorganisaties over een nieuw pensioenstelsel vastgelopen. Het Verantwoordingsorgaan zal de ontwikkelingen nauwgezet blijven volgen.

Beleggingen
In een themasessie heeft het Verantwoordingsorgaan een uitgebreide toelichting gekregen over het beleggingsbeleid, met name over productuitsluitingen, hedgefondsen, private equity en de coalitie tegen kinderarbeid. Ook is aandacht besteed aan de reikwijdte en werking van het insluitingsbeleid.

Vereenvoudigd Pensioenreglement
Het Pensioenreglement van ABP was moeilijk leesbaar met veel verwijzingen naar artikelen. Uit de praktijk bleek dat, mochten deelnemers de moeite nemen om het Pensioenreglement erop na te slaan, zij vaak het hele reglement moesten doorspitten om het antwoord te vinden op een specifieke vraag. Teksten waren vanwege de juridische opzet bovendien moeilijk te begrijpen. Daarom heeft ABP in het verslagjaar verder gewerkt aan het vereenvoudigen van de teksten en het makkelijker maken van het vinden van een antwoord op een specifieke vraag, via een beslisboom. In een speciale themasessie heeft het Verantwoordingsorgaan een testversie voor de website bekeken en zijn er suggesties gedaan voor verdere verbetering. In het laatste kwartaal van 2018 is een aanloop genomen voor de introductie van het toegankelijker gemaakte reglement; in 2019 wordt het breder onder de aandacht van deelnemers en werkgevers gebracht. Het Verantwoordingsorgaan is van mening dat ABP met het introduceren van dit herontwerp van het reglement een grote stap voorwaarts maakt in het eenvoudiger en begrijpelijker maken van teksten over het pensioen en deelnemers daarmee een beter handelingsperspectief geeft.

Missie en visie
Het Verantwoordingsorgaan heeft kennisgenomen van het proces van de totstandkoming van de missie “Samen bouwen aan goed pensioen”. Deze missie is compacter geformuleerd dan de oude, maar kent tegelijkertijd een bredere reikwijdte: waar in het verleden de financiële doelstellingen centraal stonden, is nu bewust voor “goed pensioen” gekozen, waar ook zaken als goede service onderdeel van uitmaken. Aan de hand van stellingen heeft het bestuur deze vernieuwde definitie van de missie uiteengezet. De uitkomsten zullen later terugkomen in een dialoogsessie over het Strategisch Plan 2019-2021 en uiteindelijk in een formele adviesaanvraag.

4.2.8 Vragen van deelnemers en gepensioneerden

Via abp.nl kunnen deelnemers en gepensioneerden zich rechtstreeks tot het Verantwoordingsorgaan wenden met algemene vragen over ABP en het bestuur. In 2018 hebben circa 100 deelnemers dit gedaan. Zij hadden vooral vragen over het beleid Duurzaam en Verantwoord Beleggen (onder andere over beleggingen in tabak en teerzandbedrijven), de beloning van bestuurders, het afschaffen van de Anw-compensatieregeling en de financiële positie van het fonds in relatie tot niet-indexeren. Ook waren er vragen over de verkiezingen van het Verantwoordingsorgaan. Het Verantwoordingsorgaan stelt reacties van deelnemers (actieven, gepensioneerden en slapers) zeer op prijs.