Terug naar boven

Geconsolideerde jaarrekening

5.2.1

Geconsolideerde balans

na resultaatbestemming, in € mln

  31-12-2018 31-12-2017
ACTIVA    
     
- vastgoedbeleggingen 51.464 50.422
- aandelen 155.326 169.528
- vastrentende waarden 163.795 160.493
- derivaten 31.451 56.284
- overige beleggingen 38.786 40.562
Beleggingen (1) 440.822 477.289
     
Overige activa (2) 1.884 1.975
     
Totaal activa 442.706 479.264
     
     
     
PASSIVA    
     
Groepsvermogen (3) -10.926 18.275
     
Voorziening pensioenverplichtingen (VPV) (4) 411.008 391.652
     
Voorziening verzekeringsverplichtingen (VVP) (5) 2.867 2.921
     
- ontvangen zekerheden 15.986 22.059
- shortposities 36 -
- kortgeld o/g 3.249 5.985
- derivaten 18.933 37.087
Passiva beleggingen-gerelateerd (6) 38.204 65.131
     
Schulden en overige passiva (7) 1.553 1.285
     
Totaal passiva 442.706 479.264
 

5.2.2

Geconsolideerde staat van baten en lasten

in € mln

  2018 2017
BATEN    
Premiebijdragen (netto) (8) 10.537 9.317
     
- beleggingsresultaten (bruto) -8.397 29.495
- af: kosten vermogensbeheer -336 -301
Beleggingsresultaten (netto) (9) -8.733 29.194
Totaal baten 1.804 38.511
LASTEN    
Pensioenen en uitkeringen (10) -11.369 -10.952
Mutatie voorziening pensioenverplichtingen (11) -19.356 3.387
Dekking uit kostenopslag pensioenpremies 110 109
Mutatie voorziening verzekeringsverplichtingen (12) 54 78
Saldo overdracht van rechten (13) 517 16
Kosten beheer pensioenen en verzekeringen (netto) (14) -242 -206
Rentelasten passiva beleggingen-gerelateerd -405 -313
Overige baten en lasten -20 -33
Totaal lasten -30.711 -7.914
SALDO BATEN EN LASTEN -28.907 30.597
Totaal rechtstreekse mutaties in het eigen vermogen -294 284
TOTAAL RESULTAAT -29.201 30.881
     
 

5.2.3

Geconsolideerd kasstroomoverzicht

in € mln

  2018 2017
BEGINSTAND GELDMIDDELEN 2.038 2.209
MUTATIES    
Kasstromen uit pensioen- en verzekeringsactiviteiten:    
- ontvangen premies 10.928 9.681
- ontvangen in verband met overdracht van rechten (13) 820 18
- betaalde pensioenen en uitkeringen (10) -11.369 -10.952
- betaald in verband met overdracht van rechten (13) -303 -2
- betaalde kosten (14) -242 -206
     
Kasstroom uit pensioen- en verzekeringsactiviteiten -166 -1.461
     
Kasstromen uit beleggingsactiviteiten:    
- verkopen en aflossingen van beleggingen (1) 47.509 51.167
- verstrekkingen en aankopen van beleggingen (1) -40.484 -69.214
- directe beleggingsopbrengsten 7.630 7.101
- indirecte gerealiseerde resultaten uit derivaten en valutaresultaten -7.559 8.719
- betaalde kosten beleggingen (9) -336 -301
- overige mutaties -7.280 3.818
     
Kasstroom uit beleggingsactiviteiten -520 1.290
     
EINDSTAND GELDMIDDELEN (15) 1.352 2.038
 

5.2.4 Toelichtingen algemeen

5.2.4.1

5.2.4.1.1 Grondslagen algemeen

De grondslagen voor waardering en resultaatbepaling van de geconsolideerde en enkelvoudige jaarrekening zijn gelijk en zijn bindend voor groepsmaatschappijen en overige geconsolideerde entiteiten.

Hierna lichten wij de grondslagen voor de consolidatie toe, alsmede de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling van de posten die door consolidatie additioneel op de balans en de staat van baten en lasten verschijnen.

5.2.4.1.2 Grondslagen voor de consolidatie

In de geconsolideerde jaarrekening worden kapitaalbelangen in entiteiten waarin overheersende zeggenschap over het bestuur en het financiële beleid kan worden uitgeoefend, niet zijnde beleggingen, opgenomen door toepassing van de integrale methode van consolideren. Intercompany-transacties en onderliggende financiële verplichtingen worden daarbij geëlimineerd. Door te consolideren wordt door de juridische vorm van het kapitaalbelang heen gekeken en wordt direct inzicht gegeven in de financiële positie van de groep als geheel. Joint-ventures worden als een kapitaalbelang verwerkt.

Een lijst van directe kapitaalbelangen en meest significante in de consolidatie betrokken kapitaalbelangen is opgenomen in de rubriek Overige toelichtingen.

De waarden van de participaties in de FGR's zijn verantwoord bij de van toepassing zijnde beleggingscategorieën. De in de waarde van deze participaties begrepen positieve en negatieve derivatenposities, kortgeldposities o/g, shortposities en schuld uit hoofde van ontvangen zekerheid zijn in lijn met de Richtlijn Pensioenfondsen (RJ 610.211) separaat in de balans verantwoord.

5.2.4.1.3 Grondslagen voor de waardering van activa en passiva
5.2.4.1.3.1 Overige activa

De in de post overige activa en passiva begrepen immateriële vaste activa worden tegen verkrijgingsprijs gewaardeerd onder aftrek van lineaire afschrijvingen, voor zover van toepassing, rekening houdend met bijzondere waardeverminderingen. De afschrijvingstermijn is op de verwachte economische terugverdienperiode gebaseerd. In geval van acquisitie van een onderneming worden alle identificeerbare activa en passiva van de desbetreffende onderneming in de balans opgenomen tegen de actuele waarde op acquisitiedatum. Ontstane goodwill wordt bij eerste opname gewaardeerd als het verschil tussen de overnameprijs en de actuele waarde van de identificeerbare activa en passiva.

Derivatenposities van (klein)dochters, anders dan aangegaan in het kader van beleggingen, worden gewaardeerd tegen kostprijs met toepassing van de methodiek van kostprijshedge accounting.

5.2.4.1.3.2 Voorziening verzekeringsverplichtingen

De voorziening verzekeringsverplichtingen heeft een langlopend karakter en wordt bepaald als de contante waarde van de verwachte toekomstige uitkeringen. De voor de waardering te hanteren sterftekansen komen overeen met de sterftetafels die zijn gepubliceerd door het Verbond van Verzekeraars, waarbij de actuele trend van het AG wordt gehanteerd.

Voor polissen waarbij de uitkeringen jaarlijks op basis van een besluit worden geïndexeerd (vooral gebaseerd op gerealiseerde beleggingsresultaten), wordt de DNB-yield-curve als rekenrente gehanteerd. In de voorziening verzekeringsverplichtingen zijn een opslag voor toekomstige administratiekosten en een veronderstelde toekomstige jaarlijkse winstdeling begrepen.

De waardering van de voorziening voor schadeverzekeringen wordt gebaseerd op de geschatte uiteindelijke lasten van alle vóór balansdatum ontstane schadegevallen, ongeacht of deze al dan niet zijn gemeld, tezamen met de hiermee verband houdende (toekomstige) administratiekosten.

5.2.4.1.3.3 Overige passiva

De onder de voorzieningen opgenomen voorziening belastinglatentie heeft betrekking op de uitgestelde belastingverplichtingen die voortvloeien uit tijdelijke verschillen tussen commerciële en fiscale vermogens. Bij de berekening wordt rekening gehouden met in komende jaren geldende tarieven, voor zover deze al zijn vastgesteld. Waardering geschiedt tegen nominale waarde.

De overige voorzieningen worden gewaardeerd op de contante waarde van de verwachte toekomstige uitgaven, rekening houdend met actuariële grondslagen voor zover relevant. De rekenrente wordt gebaseerd op de rentevoet ultimo jaar van hoogwaardige Nederlandse bedrijfsobligaties, rekening houdend met de resterende looptijd van de voorzieningen. Voor voorzieningen met een verwachte looptijd langer dan 15 jaar wordt de rekenrente gebaseerd op langlopende staatsobligaties.

5.2.4.1.4 Grondslagen voor de resultaatbepaling
5.2.4.1.4.1 Mutatie voorziening verzekeringsverplichtingen


Onttrekking voor uitkeringen en kosten 

De vrijval uit de voorziening verzekeringsverplichtingen voor uitkeringen en kosten wordt ten gunste van de staat van baten en lasten gebracht in de periode waarin de uitkeringen en kosten bij de berekening van deze voorziening was voorzien.

Wijziging actuariële grondslagen;

Het effect van de aanpassing van de actuariële grondslagen op de voorziening verzekeringsverplichtingen wordt ultimo verslagperiode bepaald en in de staat van baten en lasten opgenomen.

5.2.5 Risicoparagraaf

In de enkelvoudige jaarrekening zijn de risico’s die ABP als pensioenfonds loopt toegelicht. In de geconsolideerde jaarrekening komen ook de financiële posities naar voren van de entiteiten binnen de groep die via de integrale methode worden geconsolideerd. In hoofdlijnen betreft dit het verzekeringsbedrijf, het uitvoeringsbedrijf, kapitaalbelangen waarin beleggingen zijn ondergebracht en APG Liquiditeitenbeheer BV (hierna: APG LB).

In aanvulling op de risicoparagraaf in de enkelvoudige jaarrekening wordt hierna ingegaan op de consolidatie van APG LB, het effect daarvan op de balans en het bijbehorende risicoprofiel, alsmede op de specifieke risico’s van APG LB en het verzekeringsbedrijf.

5.2.5.1 Algemeen

Vanaf december 2017 worden overschotten dan wel tekorten van de Fondsen voor Gemene Rekening (hierna: FGR’s) geplaatst bij dan wel aangevuld door APG LB met behulp van deposito's. APG LB plaatst deze overschotten en tekorten door naar de pensioenfondsen.

De vennootschap waarin de treasury-activiteiten en -posities waren ondergebracht (APG TC) is in 2018 ontmanteld. Ingaande 1 januari 2018 sluit APG TC geen nieuwe OTC en/of Repo contracten meer af met Marktpartijen. De bestaande contracten in APG TC zijn in 2018 overgedragen aan de Multi-Client Partijen. De APG fondsen en de daarin participerende pensioenfondsen, waaronder ABP, waren de Multi-client Partijen van APG TC. APG TC bevat eind 2018 geen posities meer. Omdat de juridische entiteit ultimo 2018 wel nog bestaat wordt deze wel nog meegenomen in de consolidatiekring voor de geconsolideerde jaarrekening van ABP.

De aandelen van zowel APG LB als APG TC zijn in handen van de bewaarstichtingen van de FGR’s. Omdat ABP (indirect) control heeft over APG TC en APG LB is consolidatie noodzakelijk. Daarbij worden zowel de posities van ABP als de indirecte posities, via de FGR's met APG TC en APG LB geëlimineerd.

De FGR's zijn beleggingenpools zonder rechtspersoonlijkheid waarin participanten naar evenredigheid van hun participaties een recht verkrijgen. De ene participant heeft geen zeggenschap of beleidsbepalende invloed over de activa van een andere participant. Een ieder kan uitstappen volgens van te voren bepaalde regels in de FGR documenten. De waarden van de participaties in de FGR's zijn verantwoord bij de van toepassing zijnde beleggingscategorieën. De in de waarde van deze participaties begrepen positieve en negatieve derivatenposities, kortgeldposities o/g, shortposities en schuld uit hoofde van ontvangen zekerheden zijn in lijn met de Richtlijn Pensioenfondsen (RJ 610.211) separaat in de balans verantwoord.

5.2.5.2 Effect op de balans en het bijbehorend risicoprofiel

Het effect van de consolidatie op de balans en het bijbehorende risicoprofiel wordt in 2018 met name veroorzaakt door APG LB en het verzekeringsbedrijf. De consolidatie van APG LB zorgt voor een stijging van de posten beleggingen en passiva beleggingen gerelateerd. Door consolidatie van het verzekeringsbedrijf wordt de voorziening verzekeringsverplichtingen zichtbaar op de balans.

In 2017 had APG TC ook nog effect op de geconsolideerde balans. Door de ontmanteling is dit eind 2018 niet meer het geval. Doordat APG TC eind 2018 geen posities meer bevat is, in vergelijking met 2017, een afname van de posten beleggingen en passiva beleggingen-gerelateerd zichtbaar. Binnen de post passiva beleggingen-gerelateerd leidt dit in 2018 met name tot een afname van de derivatenposities. De ontmanteling van APG TC heeft geen significante invloed op de enkelvoudige jaarrekening.

Ten opzichte van het risicoprofiel in de enkelvoudige balans leidt de consolidatie van APG LB niet tot een wezenlijk ander risicoprofiel. De taak is immers overschotten en tekorten van FGR’s via deposito’s te plaatsen bij dan wel aan te vullen door APG LB. APG LB plaatst deze deposito’s door naar ABP en de andere deelnemende pensioenfondsen. APG LB verricht alleen transacties met deelnemende FGR’s en pensioenfondsen.

5.2.5.3 Verzekeringsbedrijf

Het verzekeringsbedrijf voert jaarlijks een berekening van zijn solvabiliteitsratio uit om vast te stellen in hoeverre de gevormde voorzieningen voor de verschillende verzekeringsvormen voor alle toekomstige verplichtingen toereikend zijn. Deze solvabiliteitsratio is berekend op basis van Solvency II. Hierbij wordt een marktwaardebalans opgesteld, waaruit een beschikbaar vermogen voortvloeit dat afgezet wordt tegen het vereiste vermogen dat per risico volgens het Solvency II standaardmodel wordt berekendDe uitkomst van de solvabiliteitsberekening van het verzekeringsbedrijf ligt aanzienlijk boven het wettelijk vereiste minimum ad 100%. Loyalis Leven NV heeft een ratio van 187% en Loyalis Schade NV van 183%. De voorziening verzekeringsverplichtingen wordt volledig gedekt door beleggingen.

De risico's van het verzekeringsbedrijf omvatten onder meer markt- en tegenpartijrisico’s en verzekeringstechnische risico’s. Voor het in onderlinge samenhang beheersen van deze risico’s wordt gebruik gemaakt van Asset Liability Management (ALM). Een balansadviescommissie, die uit externe deskundigen bestaat, adviseert het verzekeringsbedrijf hierover.

De rentegevoeligheid van de verzekeringsverplichtingen wordt voor een groot deel opgevangen door de vastrentende beleggingen. Het resterende renterisico wordt grotendeels afgedekt met een hiertoe ingerichte swapportefeuille. Bij de risicokaders wordt zoveel mogelijk aangesloten bij de Solvency II methodiek.

De belangrijkste verzekeringstechnische risico’s zijn het lang- en kortlevenrisico, het voortijdig vervalrisico en het arbeidsongeschiktheidsrisico. Om de risico’s te beperken is een klantacceptatiebeleid van toepassing en is een deel van de portefeuille herverzekerd.

Verkoop Verzekeringsbedrijf

In 2017 heeft APG Groep N.V., waarin ABP een belang van 92% heeft, een formeel plan opgesteld om de verzekeringsdochter Loyalis N.V. af te stoten. Eind 2018 heeft APG Groep een overeenkomst, waarin de voorwaarden voor verkoop zijn opgenomen, ondertekend met de koper a.s.r. De overeengekomen verkoopprijs bedraagt € 450 miljoen. De aanvraag tot goedkeuring is ingediend bij de toezichthouder DNB. De verkoop wordt naar verwachting in 2019 afgerond. De boekwaarde van de activa en de verplichtingen van Loyalis, welke aan de koper zullen worden overgedragen, bedragen per balansdatum €3.4 miljard en € 3,0 miljard. 

5.2.6 Toelichting op de geconsolideerde balans

(bedragen in miljoenen euro's, tenzij anders vermeld)

5.2.6.1 ACTIVA

5.2.6.1.1 Beleggingen (1)

  Vastgoed beleggingen Aandelen Vastrentende waarden Derivaten Overige beleggingen Totaal 2018 Totaal 2017
               
Beginstand beleggingen 50.422 169.528 160.493 56.284 40.562 477.289 462.282
Verstrekkingen/aankopen 1.634 5.988 29.863 - 2.999 40.484 69.214
Aflossingen/verkopen -2.800 -15.744 -24.774 - -4.191 -47.509 -51.167
Waardeontwikkeling* 2.233 -5.562 -2.939 - 6 -6.262 12.140
Overige mutaties -25 1.116 1.152 -24.833 -590 -23.180 -15.180
               
Eindstand beleggingen 51.464 155.326 163.795 31.451 38.786 440.822 477.289
               
Waarvan:              
- voor risico verzekeringsbedrijf           2.911 2.884
- voor risico deelnemers/polishouders           292 303
               
 
* Inclusief waardeontwikkelingen tot het moment van verkoop
 

Beleggingen worden inclusief bijbehorende vorderingen, liquide middelen en schulden gepresenteerd. Beleggingen kunnen rechtstreeks worden aangehouden dan wel via participaties in door het uitvoeringsbedrijf opgerichte fondsen voor gemene rekening (FGR’s).

In de post overige mutaties zijn begrepen de mutaties in de bij de beleggingen horende vorderingen, liquide middelen en schulden en de mutaties in de derivatenposities.

De waarden van de participaties in de FGR’s zijn verantwoord bij de van toepassing zijnde beleggingscategorieën. De in de waarde van deze participaties begrepen positieve en negatieve derivaten- posities, kortgeldposities o/g, shortposities en schuld uit hoofde van ontvangen zekerheden zijn in lijn met de Richtlijn Pensioenfondsen (RJ 610.211) separaat in de balans verantwoord.

Van de eindstand in de beleggingen ad € 440,8 miljard (2017: € 477,3 miljard) is:

  31-12-2018 31-12-2017
     
Beursgenoteerd 289.031 305.846
Niet-beursgenoteerd 151.791 171.443
     
 

In de eindstand van de beleggingen ad € 440,8 miljard (2017: € 477,3 miljard) zijn begrepen:

  31-12-2018 31-12-2017
     
Vorderingen en overlopende activa 200 4.976
Kortgeldposities u/g (inclusief kortgeldposities in FGR) 14.619 15.802
Banktegoeden in rekening courant 889 1.436
Schulden en overlopende passiva -606 -650
In beleggingen begrepen netto vlottend actief 15.102 21.564
 

In de post banktegoeden in rekening courant zijn begrepen saldi op margin accounts die in verband met futureposities worden aangehouden. Het betreft een bedrag van € 0,1 miljard (2017: € 0,1 miljoen). Deze saldi staan niet ter vrije beschikking.

De in de beleggingen opgenomen schulden en overlopende passiva betreffen onder andere banksaldi met een debetsaldo van € 0,5 miljard (2017: € 0,3 miljard).

Beleggingen ten behoeve van regelingen voor deelnemers maken integraal onderdeel uit van de beleggingen.

Specificaties
In onderstaande tabellen is een specificatie opgenomen van de beleggingen naar categorie, regio en valuta (alle in miljoenen euro’s). In de valutatabel is de post derivaten niet opgenomen. Deze wordt in een aparte tabel samen met derivaten negatief en de shortposities gepresenteerd.

Beleggingen naar categorie Vastgoed- beleggingen Aandelen Vastrentende waarden Derivaten positief Overige beleggingen 31-12-2018 31-12-2017
               
Basismaterialen 75 8.469 962 29 1.398 10.933 12.347
Hypotheken c.a. - - 18.566 23 - 18.589 16.792
Vastgoed 34.951 3.793 1.027 - 113 39.884 41.184
Nutsbedrijven 666 3.927 4.243 - - 8.836 9.335
Telecommunicatie 1.070 5.056 3.145 - - 9.271 11.045
Gezondheidszorg 279 16.887 2.166 - 229 19.561 18.248
Luxe goederen 1.571 19.327 2.677 - - 23.575 20.691
Energie 4.493 9.038 2.266 - 348 16.145 16.727
Industriële bedrijven 7.397 14.077 2.494 - - 23.968 27.524
Financiële instellingen 523 34.073 19.058 31.212 34.688 119.554 148.093
Dagelijkse goederen - 12.880 977 26 812 14.695 18.200
Informatietechnologie - 27.799 1.362 - 9 29.170 32.380
Overheid 439 - 104.852 161 1.189 106.641 104.723
Totaal beleggingen 51.464 155.326 163.795 31.451 38.786 440.822 477.289
 

Beleggingen naar regio Vastgoed- beleggingen Aandelen Vastrentende waarden Derivaten positief Overige beleggingen 31-12-2018 31-12-2017
               
Nederland 2.673 2.593 11.785 1.418 3.775 22.244 30.290
EMU overig 12.011 12.890 71.112 5.769 5.213 106.995 114.882
Overig Europa 8.459 19.368 19.777 23.952 877 72.433 94.128
Noord-Amerika 16.330 75.574 49.694 284 26.269 168.151 163.497
Azië/Pacific 11.309 39.358 5.515 28 2.204 58.414 62.156
Overig 682 5.543 5.912 - 448 12.585 12.336
Totaal beleggingen 51.464 155.326 163.795 31.451 38.786 440.822 477.289
 

Beleggingen naar valuta, excl. derivaten Vastgoed- beleggingen Aandelen Vastrentende waarden Overige beleggingen 31-12-2018 31-12-2017
             
Euro 19.751 17.518 90.071 9.589 136.929 140.214
Amerikaanse dollar 17.015 74.355 51.509 26.677 169.556 168.854
Britse pond 3.642 7.206 11.542 501 22.891 25.777
Australische dollar 2.711 2.603 967 847 7.128 7.176
Zwitserse frank 84 3.686 78 122 3.970 4.678
Hong Kong dollar 2.407 1.814 1 44 4.266 4.525
Canadese dollar 286 2.915 1.114 335 4.650 5.260
Yen 731 8.549 478 441 10.199 11.654
Overige 4.837 36.680 8.035 230 49.782 52.867
Totaal 51.464 155.326 163.795 38.786 409.371 421.005
 

Derivaten en shortposities naar valuta Derivaten positief Derivaten negatief Shortposities 31-12-2018 31-12-2017
           
Euro 100.356 65.658 - 166.014 171.168
Amerikaanse dollar -46.304 -75.651 -36 -121.991 -118.579
Britse pond -16.724 -761 - -17.485 -18.027
Australische dollar -5.137 1.446 - -3.691 -3.398
Zwitserse frank -259 -1.946 - -2.205 -2.761
Hong Kong dollar 49 -116 - -67 60
Canadese dollar -3.859 1.639 - -2.220 -2.840
Yen 2.541 -8.700 - -6.159 -6.370
Overige 788 -502 - 286 -56
Totaal 31.451 -18.933 -36 12.482 19.197
 

De valuta-verdeling van derivaten positief en negatief wordt mede beïnvloed door valuta-afdekposities. De verantwoording van deze posities betreft een momentopname. Een valutatermijncontract is een overeenkomst om op een toekomstig tijdstip vreemde valuta's tegen een afgesproken koers en hoeveelheid aan te kopen of te verkopen. Koop leidt tot een toename van de valutapositie, verkoop leidt tot een afname. In bovengenoemde tabel zijn beide posities weergegeven. De uiteindelijke standen zijn mede afhankelijk van de koersontwikkeling sinds het afsluiten van het contract.

Toelichtingen per categorie

De vastgoedbeleggingen omvatten beleggingen in:

Vastgoedbeleggingen 31-12-2018 31-12-2017
     
Woningen 8.162 8.801
Kantoren 3.903 5.137
Winkels 15.939 15.051
Industrieel 6.993 5.619
Hotels 2.521 1.646
Infrastructuur 11.394 10.738
Overig 2.552 3.430
     
Totaal vastgoedbeleggingen 51.464 50.422
 

In de post overig zijn begrepen overige activa en passiva inzake beleggingen ad € 0,1 miljard (2017: € 0,1 miljard).

De beleggingen in aandelen omvatten beleggingen in:

Aandelen 31-12-2018 31-12-2017
     
Ontwikkelde markten 100.541 111.941
Opkomende markten 33.669 38.145
Private equity 21.204 19.517
Overige activa en passiva -88 -75
     
Totaal beleggingen in aandelen 155.326 169.528
 

Private equity betreft met name aandelen in niet-beursgenoteerde ondernemingen, onder meer in de venture capital-sector. Er is voor € 17,8 miljard belegd in indirect investments (2017: € 15,9 miljard) en voor € 3,4 miljard in direct investments (2017: € 3,6 miljard).

De beleggingen in vastrentende waarden betreffen:

Vastrentende waarden 31-12-2018 31-12-2017
     
Obligaties 94.521 93.721
High yield credits 15.407 14.029
Indexobligaties 32.627 32.598
Onderhandse leningen 299 486
Hypothecaire leningen 18.328 17.149
Overige activa en passiva 2.613 2.510
Totaal beleggingen in vastrentende waarden 163.795 160.493
 

De shortpositie is ultimo 2018 € 36 miljoen (2017: nihil). De stand ultimo 2018 is verantwoord onder de balanspost passiva beleggingen-gerelateerd.

De opbouw van de post vastrentende waarden naar couponrente is als volgt:

Vastrentende waarden naar couponrente 31-12-2018 31-12-2017
     
< 2% 63.648 56.760
2%-3% 26.759 27.399
3%-4% 25.241 24.729
4%-5% 23.976 26.119
> 5% 24.171 25.486
Totaal beleggingen in vastrentende waarden 163.795 160.493
 

Op basis van de contractuele aflossingsdata kan de resterende looptijd van de beleggingen in vastrentende waarden als volgt worden weergegeven:

Vastrentende waarden naar looptijd 31-12-2018 31-12-2017
     
Korter dan één jaar 8.663 7.691
Vanaf één jaar tot vijf jaar 37.806 34.290
Langer dan vijf jaar 117.326 118.512
Totaal beleggingen in vastrentende waarden 163.795 160.493
 

De kredietwaardigheid van beleggingen in vastrentende waarden wordt veelal uitgedrukt in een credit rating.

De rating van de beleggingen in vastrentende waarden is te specificeren als volgt:

Rating vastrentende waarden AAA AA A BBB <= BB geen rating Totaal
               
2018 35% 29% 10% 16% 10% - 100%
2017 35% 28% 8% 20% 9% - 100%
 

Uit bovenstaand overzicht blijkt dat 74% (2017: 71%) van de beleggingen in vastrentende waarden een rating heeft van A of hoger.

Voor het bieden van inzicht in de kasstromen van de vastrentende waarden wordt veelal de duratie gebruikt. De duratie is een gemiddelde, gewogen looptijd van alle cash-flows (rente en aflossingen) van de renteproducten. De duratie van de vastrentende waarden bedraagt circa 7 jaar (2017: circa 7 jaar).

De samenstelling van de derivaten met een positieve actuele waarde is als volgt:

Derivaten 31-12-2018 31-12-2017
     
Valuta derivaten    
Valutatermijncontracten 692 3.217
Cross currency swaps - 24
     
Interest derivaten    
Renteswaps 29.347 50.928
Inflation linked swaps 1.009 832
Futures vastrentende waarden 159 53
TBA's 23 5
     
Overige derivaten    
Credit default swaps 3 73
Overige swaps 23 15
Overige futures 195 1.137
Totaal derivaten met een positieve actuele waarde 31.451 56.284
waarvan: voor rekening verzekeringsbedrijf 22 18
     
 

Negatieve derivatenposities worden overeenkomstig de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving op de passiefzijde van de balans gepresenteerd. De actuele waarde van derivaten is onder meer sterk afhankelijk van de stand van de (valuta)koersen en de rentes ultimo jaar ten opzichte van de (valuta)koersen en rentes op het moment van afsluiten van de derivatenposities. 

De daling van de waarde van de vorderingen en schulden inzake renteswaps wordt veroorzaakt door de ontmanteling van APG TC BV.

Overige beleggingen 31-12-2018 31-12-2017
     
  38.786 40.562
     
 

Overige beleggingen betreffen beleggingen in hedgefondsstrategieën ad € 20,6 miljard (2017: € 19,2 miljard). Verder zijn onder deze post opgenomen beleggingen in commodities ad € 5,7 miljard (2017: € 2,2 miljard). De waarde van de in overige beleggingen begrepen overige activa en passiva inzake beleggingen bedraagt € 12,5 miljard (2017: € 19,1 miljard).

5.2.6.1.2 Overige activa (2)

  31-12-2018 31-12-2017
     
Deelnemingen 2 3
Immateriële vaste activa 2 5
Materiële vaste activa 106 109
Vorderingen en overlopende activa 1.311 1.256
Liquide middelen 463 602
Totaal overige activa 1.884 1.975
 

In de post liquide middelen zijn naast banksaldi in rekening courant tevens deposito's ad € 156 miljoen begrepen (2017: € 190 miljoen). Van de post liquide middelen staat een bedrag van € 4,5 miljoen niet ter vrije beschikking (2017: € 4,8 miljoen). Er zijn geen verdere zekerheden gesteld.

De materiële vaste activa bestaan uit:

Materiële vaste activa 31-12-2018 31-12-2017
     
Bedrijfsgebouwen 72 77
Overig 34 32
     
Totaal materiële vaste activa 106 109
 

De post bedrijfsgebouwen bestaat uit zowel bedrijfsgebouwen, met een geschatte economische levensduur van 30 jaar, en installaties met een geschatte economische levensduur van 15 jaar. De post overige betreft inventarissen en inrichtingen met een geschatte economische levensduur tussen 5 en 10 jaar, alsmede computers met een geschatte economische levensduur tussen 4 en 5 jaar.

De vorderingen en overlopende activa bestaan uit:

Vorderingen en overlopende activa 31-12-2018 31-12-2017
     
Vorderingen op werkgevers 760 727
Vorderingen inzake waarde-overnames 175 156
Vorderingen op deelnemers 6 5
Overige vorderingen 370 368
     
Totaal vorderingen en overlopende activa 1.311 1.256
 
Onder de vorderingen zijn geen vorderingen opgenomen met een resterende looptijd langer dan één jaar (2017: nihil). 

5.2.6.2 PASSIVA

5.2.6.2.1 Groepsvermogen (3)

  Eigen vermogen Minderheidsbelang van derden Totaal 2018 Totaal 2017
         
Beginstand groepsvermogen 17.895 380 18.275 -12.606
Fondsresultaat -28.907 - -28.907 30.597
Mutatie minderheidsbelang van derden in deelnemingen - -294 -294 284
Eindstand groepsvermogen -11.012 86 -10.926 18.275
 

Als gevolg van de consolidatie is het groepsvermogen € 86 miljoen hoger dan het eigen vermogen in de enkelvoudige balans. Het verschil betreft het minderheidsbelang van derden in deelnemingen. De afname van het minderheidsbelang is het gevolg van de ontmanteling van het treasury center in 2018.

Bij dividenduitkeringen van APG Groep NV wordt rekening gehouden met restricties vanuit van toepassing zijnde wet- en regelgeving als Solvency II en MiFiD (Markets In Financial Instruments Directive).

5.2.6.2.2 Voorziening pensioenverplichtingen (4)

  31-12-2018 31-12-2017
     
Voorziening voor risico van het pensioenfonds 410.900 391.542
Voorziening voor risico deelnemers 108 110
     
Totaal voorziening pensioenverplichtingen 411.008 391.652
     
 

Voor een aanvullende toelichting op de voorziening pensioenverplichtingen (VPV) wordt verwezen naar de toelichting op de enkelvoudige jaarrekening.

5.2.6.2.3 Voorziening verzekeringsverplichtingen (5)

  31-12-2018 31-12-2017
     
Levensverzekeringen voor eigen rekening en risico 1.608 1.705
Schadeverzekeringen voor eigen rekening en risico 973 915
     
     
Subtotaal verzekeringen voor eigen rekening en risico 2.581 2.620
Levensverzekeringen voor risico van polishouders 286 301
Totaal voorziening verzekeringsverplichtingen 2.867 2.921
 

De voorziening verzekeringsverplichtingen betreft een zo getrouw mogelijke schatting van de huidige waarde van toekomstige verzekeringsverplichtingen. Deze verplichtingen hebben betrekking op zowel levensverzekeringen als schadeverzekeringen. Het herverzekeringsdeel van de voorziening schadeverzekeringen is in de rubriek overige activa opgenomen. De totale (bruto)verplichtingen zijn in de voorziening voor verzekeringsverplichtingen opgenomen. 

Het verloop van de voorziening voor verzekeringsverplichtingen kan als volgt worden weergegeven:

Voorziening verzekeringsverplichtingen Voor eigen rekening en risico Voor risico van polishouders Totaal 2018 Totaal 2017
         
Beginstand VVP 2.620 301 2.921 2.999
         
Mutaties:        
- premie en overige dotaties 240 18 258 240
- rentetoevoeging 42 -2 40 9
- winstdeling/indexering 5 - 5 -
- onttrekking voor uitkeringen -256 -28 -284 -228
- onttrekking voor kosten -18 -3 -21 -21
- overige mutaties -52 - -52 -78
Totaal mutaties VVP -39 -15 -54 -78
Eindstand VVP 2.581 286 2.867 2.921
 

5.2.6.2.4 Passiva beleggingen-gerelateerd (6)

  31-12-2018 31-12-2017
     
Ontvangen zekerheden 15.986 22.059
Shortposities 36 -
Kortgeld o/g 3.249 5.985
Derivaten 18.933 37.087
Totaal passiva beleggingen-gerelateerd 38.204 65.131
 

Ontvangen zekerheden betreffen borgstellingen voor aangegane transacties inzake derivaten. 

In het kortgeld o/g ad € 3,2 miljard (2017: € 6,0 miljard) is voor € 0,2 miljard aan repo's begrepen (2017: nihil). Voor het aangaan van repo’s wordt een vergoeding bedongen. Voor het risico van niet-teruglevering worden tijdelijk contanten verkregen.

Negatieve derivatenposities worden overeenkomstig de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving op de passiefzijde van de balans gepresenteerd. De negatieve derivatenposities zijn als volgt te specificeren:

Derivaten met een negatieve actuele waarde 31-12-2018 31-12-2017
     
Valuta derivaten    
Valutatermijncontracten 1.230 906
     
Interest derivaten    
Renteswaps 12.717 33.826
Inflation linked swaps 2.221 1.911
Futures vastrentende waarden 77 23
TBA's 20 2
     
Overige derivaten    
Credit default swaps 32 208
Overige futures 2.636 211
Totaal derivaten met een negatieve actuele waarde 18.933 37.087
waarvan voor rekening verzekeringsbedrijf 9 8
     
 

5.2.6.2.5 Schulden en overige passiva (7)

  31-12-2018 31-12-2017
     
Voorzieningen 77 90
Langlopende schulden 11 11
Schulden inzake pensioenen 413 311
Overige schulden 1.052 873
     
Totaal schulden en overige passiva 1.553 1.285
 

Onder de schulden en overige passiva zijn, als onderdeel van de overige schulden, voor € 20 miljoen (2017: € 39 miljoen) posten verantwoord met een resterende looptijd langer dan één jaar. Er zijn geen zekerheden verstrekt.

Voorzieningen
De voorzieningen betreffen voornamelijk personeels-gerelateerde voorzieningen en de voorziening belastinglatentie.

Langlopende schulden
Door consolidatie verschijnen voor in totaal € 11 miljoen (2017: € 11 miljoen) langlopende schulden. Dit betreft door kapitaalbelangen bij derden opgenomen leningen. Van de eindstand heeft € 10,9 miljoen een restlooptijd groter dan vijf jaar (2017: € 10,9 miljoen). Het rentepercentage is 7,25% per jaar (2017: 7,25% per jaar). Er zijn geen zekerheden gesteld. 

Schulden inzake pensioenen
Van de schulden inzake pensioenen heeft een bedrag van € 312 miljoen (2017: € 306 miljoen) betrekking op schulden inzake belastingen en sociale lasten.

Overige schulden
De onder overige schulden verantwoorde post schuld voorwaardelijke inkoop ad € 803 miljoen (2017: € 519 miljoen) en verplichting aan Defensie ad € 3 miljoen (2017: € 23 miljoen) worden verder toegelicht in de toelichting op de balans in de enkelvoudige jaarrekening. 
 

5.2.6.3 NIET IN DE BALANS OPGENOMEN VERPLICHTINGEN EN NIET IN DE BALANS OPGENOMEN ACTIVA

5.2.6.3.1 Verplichtingen uit hoofde van beleggingen

Voor beleggingen in vastgoed zijn per balansdatum verplichtingen aangegaan voor € 6,6 miljard (2017: € 5,2 miljard).

Voor beleggingen in private equity zijn verplichtingen aangegaan om desgevraagd stortingen te verrichten. Per balansdatum bedragen deze € 15,8 miljard (2017: € 14,1 miljard).

Er zijn geen effecten ontvangen als collateral (2017: € 0,2 miljard) en voor € 0,4 miljard stukken als collateral verstrekt (2017: nihil).

Er zijn voor € 0,5 miljard (2017: € 0,7 miljard) effecten verstrekt als initial margin. Verder zijn effecten ontvangen ter grootte van € 1,4 miljard (2017: € 2,0 miljard) en verstrekt ter grootte van € 0,2 miljard (2017: nihil) in verband met repo's. 

Bij ABN-AMRO Bank NV is een kredietovereenkomst aangegaan van € 0,8 miljard (2017: € 0,8 miljard). Verder is bij ABN-AMRO een intraday-faciliteit van € 0,5 miljard (2017: € 0,5 miljard) en bij ING een intraday-faciliteit van € 0,4 miljard (2017: € 0,4 miljard) afgesloten. Ultimo 2018 is op deze faciliteiten geen beroep gedaan. Voor deze overeenkomsten/faciliteiten zijn geen zekerheden afgegeven.

Voor overige beleggingen zijn per balansdatum verplichtingen aangegaan voor een bedrag € 1,8 miljard (2017: € 2,5 miljard).

5.2.6.3.2 Overige verplichtingen

Per balansdatum staat aan verplichtingen uit hoofde van lopende huurcontracten ad € 115,4 miljoen open (2017: € 77,1 miljoen).

Als onderdeel van het samen met de Universiteit van Maastricht en de Provincie Limburg opzetten van en investeren in de Brightlands Smart Services Campus in Heerlen zijn in 2015 langlopende contracten voor het afnemen van zakelijke dienstverlening aangegaan met twee contractpartijen. De verplichtingen uit hoofde van deze contracten bedragen € 80,4 miljoen (2017: € 91,2 miljoen), waarvan € 10,8 miljoen verschuldigd binnen één jaar na afloop van het boekjaar (2017: € 10,8 miljoen) en € 57,6 miljoen tussen 1 en 5 jaren
(2017: € 44,4 miljoen) en € 12,0 miljoen verschuldigd na 5 jaren (2017: € 36,0 miljoen).

Ultimo verslagjaar zijn investeringsverplichtingen aangegaan voor hard- en software ad € 0,6 miljoen (2017: € 0,2 miljoen).

Per balansdatum staat aan verplichtingen uit hoofde van onderhoudscontracten en overige contracten
€ 20,8 miljoen open (2017: € 17,4 miljoen), waarvan € 9,5 miljoen (2017 € 9,4 miljoen) verschuldigd binnen 1 jaar en € 11,3 miljoen verschuldigd in de daarop volgende jaren (2017: € 8,0 miljoen).

De verplichtingen uit hoofde van langlopende autoleasecontracten bedragen € 7,2 miljoen (2017: € 8,1 miljoen), waarvan € 3,1 miljoen (2017: € 3,5 miljoen) verschuldigd binnen 1 jaar na afloop van het boekjaar en € 4,1 miljoen (2017: € 4,6 miljoen) verschuldigd tussen 1 en 5 jaar. In het verslagjaar zijn voor € 5,2 miljoen (2017: € 5,4 miljoen) leasekosten verantwoord. De leaseverplichting is door de leasemaatschappij bepaald op basis van de afschrijvingen verhoogd met een opslag voor brandstof, verzekeringen en onderhoud. 

Voor de omzetbelasting is een fiscale eenheid gevormd. De fiscale eenheid bestaat uit ABP, APG Groep NV en de (klein)dochters van APG Groep NV. Binnen een dergelijke fiscale eenheid zijn de vennootschappen over en weer hoofdelijk aansprakelijk voor elkaars belastingschulden.

5.2.7 Toelichting op de geconsolideerde staat van baten en lasten

(bedragen in miljoenen euro's, tenzij anders vermeld)

5.2.7.1 BATEN

5.2.7.1.1 Premiebijdragen (netto) (8)

  Totaal 2018 Totaal 2017
     
Pensioenfonds 10.267 9.064
Verzekeringsbedrijf 270 253
     
Totaal premiebijdragen (netto) 10.537 9.317
 

5.2.7.1.2 Beleggingsresultaten (netto) (9)

  Vastgoed beleggingen Aandelen Vastrentende waarden Derivaten Overige beleggingen 2018 2017
               
Directe resultaten 527 516 4.319 1.790 478 7.630 7.101
Indirecte resultaten 2.236 -5.563 -2.940 -8.879 -881 -16.027 22.394
Kosten vermogensbeheer -99 -116 -73 -2 -46 -336 -301
Totaal beleggingsresultaten (netto) 2.664 -5.163 1.306 -7.091 -449 -8.733 29.194
Waarvan:              
- voor risico verzekeringsbedrijf           47 56
- voor risico polishouders           -1 22
 

5.2.7.2 LASTEN

5.2.7.2.1 Pensioenen en uitkeringen (10)

  Totaal 2018 Totaal 2017
     
Pensioenen en uitkeringen pensioenfonds -11.110 -10.699
Pensioenen en uitkeringen verzekeringsbedrijf -259 -253
Totaal pensioenen en uitkeringen -11.369 -10.952
 

De post pensioenen en uitkeringen betreft ouderdoms- en nabestaandenpensioen (OP/NP), arbeidsongeschiktheidspensioen (AOP: dat zijn AAOP, IP en HPT) en uitkeringen uit hoofde van leven- en schadeverzekeringsproducten. 

5.2.7.2.2 Mutatie voorziening pensioenverplichtingen (11)

  2018 2017
     
Mutatie VPV -19.356 3.387
 

Voor een aanvullende toelichting op de mutatie voorziening pensioenverplichtingen wordt verwezen naar de toelichting op de enkelvoudige staat van baten en lasten.

5.2.7.2.3 Mutatie voorziening verzekeringsverplichtingen (12)

  2018 2017
     
Opbouw voorziening verzekeringsverplichtingen -258 -240
Rentetoevoeging -40 -9
Winstdeling/indexering -5 -
Onttrekking voor verzekeringsuitkeringen 284 228
Onttrekking voor kosten 21 21
Overige mutaties 52 78
Totaal mutatie voorziening verzekeringsverplichtingen 54 78
 

5.2.7.2.4 Saldo overdracht van rechten (13)

  2018 2017
Saldo overdracht van rechten 517 16
     
 

5.2.7.2.5 Kosten pensioenbeheer en verzekeringen (netto) (14)

  2018 2017
     
Salarissen (inclusief sociale lasten) -328 -316
Pensioenlasten -30 -29
Overige personeelskosten -40 -46
Afschrijvingen -21 -24
Diensten van derden -136 -154
Overige bedrijfskosten -206 -131
Subtotaal -761 -700
Af: opbrengsten uit werkzaamheden voor derden 227 235
Af: toerekening aan kosten vermogensbeheer 292 259
Kosten beheer pensioenen en verzekeringen (netto) -242 -206
 

De post overige bedrijfskosten betreft voornamelijk automatiserings- en huisvestingskosten van het uitvoerings- en het verzekeringsbedrijf.

De omvang van het gemiddelde personeelsbestand in personen bedroeg:

  2018 2017
     
ABP 43 41
Geconsolideerde kapitaalbelangen 3.137 3.193
(waarvan werkzaam in het buitenland) 170 163
     
Deze personen zijn werkzaam bij:    
- directies en staven 366 324
- bedrijfseenheden 2.276 2.294
- dienstverlenende eenheden 538 616
 

Het personeel van het fonds (ABP) en het personeel van het uitvoeringsbedrijf (APG) nemen deel aan de pensioenregeling van ABP dan wel het ondernemingspensioenfonds van APG. Voor beide regelingen geldt dat de werkgever geen verplichtingen heeft tot het doen van aanvullende bijdragen aan het fonds in het geval van tekorten, anders dan het voldoen van de jaarlijkse premiebijdragen. Uit dien hoofde kan worden volstaan met het verantwoorden van de premie als last.

De pensioenregeling van het ondernemingspensioenfonds Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG) is te kwalificeren als een middelloonregeling. Indexatie van de toegekende aanspraken en rechten vindt uitsluitend plaats indien de financiële positie van het fonds hiervoor ruimte laat. PPF APG heeft een uitvoeringsovereenkomst met de werkgevers afgesloten waarin de rechten en plichten zijn vastgelegd. Meer informatie, waaronder de financiële positie van het fonds, is terug te vinden op de website van PPF APG.

5.2.8 Gebeurtenissen na balansdatum


Na balansdatum hebben zich geen gebeurtenissen voorgedaan die van invloed zijn op de financiële positie van de stichting per balansdatum.


5.2.9 Toelichting op het geconsolideerde kasstroomoverzicht

(bedragen in miljoenen euro's, tenzij anders vermeld)

De post geldmiddelen is als volgt te specificeren:

Geldmiddelen (15)

  31-12-2018 31-12-2017
     
Beleggingen 889 1.436
Overige activa 463 602
Totaal geldmiddelen 1.352 2.038
 

 
Kasstroom uit pensioenactiviteiten

De ontvangen premies in het kasstroomoverzicht bestaan uit de premiebijdragen van € 10.537 miljoen, de ontvangen premies inzake de schuld voorwaardelijke inkoop van € 281 miljoen, zoals verantwoord onder de schulden en overige passiva, en de dekking uit kostenopslag pensioenpremies ad € 110 miljoen.

De toename van de ontvangen premies in 2018 is met name te verklaren door de stijging van de premies OP/NP in 2018.

De toename van de betaalde pensioenuitkeringen wordt veroorzaakt door de toename van het aantal pensioengerechtigden.

 
Kasstroom uit beleggingsactiviteiten

In het kasstroomoverzicht zijn kasstromen uit directe beleggingsopbrengsten en valutaresultaten op bankrekeningen opgenomen. 

De post overige mutaties ontstaat door een aantal effecten. Enerzijds door mutaties in de balansposten ontvangen zekerheden en negatieve bankstanden. Anderzijds door valuta effecten en de methodiek van doorkijk in de beleggingspools.

 

 

5.2.10 Overige toelichtingen

(bedragen in miljoenen euro's, tenzij anders vermeld)

5.2.10.1

Segmentatieoverzicht 2018

  Pensioenfonds Verzekeringsbedrijf Uitvoerings- en ondersteunende bedrijven Liquiditeiten Beheer en Treasury center Eliminaties Geconsolideerd
Balans 31-12-2018            
             
Activa 451.691 3.419 1.427 18.177 -32.008 442.706
Beleggingen (1) 449.803 3.203 8 18.177 -30.369 440.822
Overige activa (2) 1.888 216 1.419 - -1.639 1.884
             
Passiva 451.691 3.419 1.427 18.177 -32.008 442.706
Groepsvermogen (3) -11.012 441 1.085 4 -1.444 -10.926
Voorziening verplichtingen (4 en 5) 411.008 2867 - - - 413.875
Passiva beleggingen-gerelateerd (6) 50.407 9 - 18.173 -30.385 38.204
Overige passiva (7) 1.288 102 342 - -179 1.553
             
Staat van baten en lasten 2018 Pensioenfonds Verzekeringsbedrijf Uitvoerings- en ondersteunende bedrijven Liquiditeiten Beheer en Treasury center Eliminaties Geconsolideerd
             
Baten 2.336 316 756 397 -865 2.940
Premiebijdragen (netto) (8) 10.267 270 - - - 10.537
Beleggingsopbrengsten (9) -8.855 45 12 397 -332 -8.733
Overige baten (13 en 14) 924 1 744 - -533 1.136
             
Lasten -31.243 -274 -697 -402 812 -31.804
Mutatie verplichtingen (11 en 12) -19.356 54 - - - -19.302
Pensioenen en uitkeringen (10) -11.110 -259 - - - -11.369
Rentelasten passiva beleggingen-gerelateerd -315 - - -402 312 -405
Overige lasten (13 en 14) -462 -69 -697 - 500 -728
             
Resultaat voor belasting -28.907 42 59 -5 -53 -28.864
Belasting (14) - -26 -17 - - -43
Resultaat na belasting -28.907 16 42 -5 -53 -28.907
 
  

De nummerverwijzing verwijst naar de geconsolideerde balans en staat van baten en lasten.

Segmentatieoverzicht 2017

  Pensioenfonds Verzekeringsbedrijf Uitvoerings- en ondersteunende bedrijven Liquiditeiten Beheer en Treasury center Eliminaties Geconsolideerd
Balans 31-12-2017            
             
Activa 454.599 3.471 1.575 116.792 -97.173 479.264
Beleggingen (1) 452.775 3.187 7 116.792 -95.472 477.289
Overige activa (2) 1.824 284 1.568 - -1.701 1.975
             
Passiva 454.599 3.471 1.575 116.792 -97.173 479.264
Groepsvermogen (3) 17.895 435 1.185 2.022 -3.262 18.275
Voorziening verplichtingen (4 en 5) 391.652 2921 - -   394.573
Passiva beleggingen-gerelateerd (6) 44.117 8 - 114.770 -93.764 65.131
Overige passiva (7) 935 107 390 - -147 1.285
             
Staat van baten en lasten 2017            
             
Baten 38.080 329 803 437 -779 38.870
Premiebijdragen (netto) (8) 9.064 253 - - - 9.317
Beleggingsopbrengsten (9) 28.907 74 63 437 -287 29.194
Overige baten (13 en 14) 109 2 740 - -492 359
             
Lasten -7.483 -239 -784 -441 675 -8.272
Mutatie verplichtingen (11 en 12) 3.387 78 - - - 3.465
Pensioenen en uitkeringen (10) -10.699 -253 - - - -10.952
Rentelasten passiva beleggingen-gerelateerd -4   - -441 132 -313
Overige lasten (13 en 14) -167 -64 -784 - 543 -472
             
Resultaat voor belasting 30.597 90 19 -4 -104 30.598
Belasting (14) - -23 26 - -4 -1
Resultaat na belasting 30.597 67 45 -4 -108 30.597
 

De nummerverwijzing verwijst naar de geconsolideerde balans en staat van baten en lasten. 

5.2.10.2 Overzicht van de in de consolidatie betrokken significante kapitaalbelangen

Onderstaande lijst is opgesteld op basis van de bepalingen van artikel 379 en 414 van BW2 Titel 9.

Entiteiten Vestigingsplaats Belang Kernactiviteit
ABP Life Cycle Holding BV Amsterdam 100 Houdstermaatschappij
ABP Natural Resources (US) LLC New York 100 Beleggen in commodities
APG Groep NV Heerlen 92 Deelnemen in en verlenen van diensten aan ondernemingen en uitoefenen verzekeringsbedrijf
- APG Rechtenbeheer NV Heerlen 100 Uitvoeringsbedrijf
- APG Asset Management NV Amsterdam 100 Uitvoeringsbedrijf
• APG Asset Management US Inc Delaware (VS) 100 Uitvoeringsbedrijf
1 Fairfield Residential I, LLC Delaware (VS) 100 Uitvoeringsbedrijf
2 Fairfield Residential II, LLC Delaware (VS) 100 Uitvoeringsbedrijf
• APG Investments Asia Ltd Hong Kong 100 Uitvoeringsbedrijf
- APG Diensten BV Amsterdam 100 Het verlenen van diensten aan derden
- APG Deelnemingen NV Heerlen 100 Het financieren van ondernemingen die diensten aanbieden
• Entis Holding BV Amsterdam 100 Belegging in een deelneming
1 Entis BV Utrecht 100 Beheren en exploiteren van data analytics-activiteiten
• APG Service Partners BV Heerlen 100 Uitvoeringsbedrijf
- Loyalis NV Heerlen 100 Verzekeringsbedrijf
• Loyalis Leven NV Heerlen 100 Afsluiten levensverzekeringen
• Loyalis Schade NV Heerlen 100 Afsluiten schadeverzekeringen
• Loyalis Diensten BV Heerlen 100 Assuradeurwerkzaamheden
• Loyalis Kennis en Consult BV Heerlen 100 Consultancy / advies
• Loyalis Sparen & Beleggen NV Heerlen 100 Sparen & Beleggen
• Cordares Advies BV Amsterdam 100 Verzekeringsintermediair
APG Liquiditeitenbeheer BV Amsterdam -* Diensten ten aanzien van liquiditeitenbeheer
APG Treasury Center BV Amsterdam -* Het verlenen van beleggingsdiensten
ASREF NY HOLDINGS LLC Delaware (VS) 100 Houdstermaatschappij
Cargill Carbon A&C Holding Ltd. Cayman Islands 80 Beleggen in commodities
Coventry Fund II Parallel Fund LLC Delaware (VS) 100 Beleggen in onroerend goed
Drooge Vaate-1 NV Amsterdam 100 Beleggen in infrastructuur
 
* De aandelen zijn in het bezit van de stichtingen Bewaarneming Fondsen voor Gemene Rekening, waarin ABP in belangrijke mate participeert.

Entiteiten Vestigingsplaats Belang Kernactiviteit
 
ECP II (Clean Energy Co-Invest) LP Delaware (VS) 100 Beleggen in innovatie
Externe Hypothecaire Beleggingen Heerlen BV Heerlen 100 Houdstermaatschappij
Klavier Investments Holding BV Heerlen 100 Beleggen van vermogen
Limetree Investments Inc Delaware (VS) 100 Houdstermaatschappij
Lumbercy BV Amsterdam 100 Beleggen in onroerend goed
Malapolski Investments Holdings BV Heerlen 100 Beleggen in onroerend goed
Nagillum II, LLC Delaware (VS) 100 Beleggen in onroerend goed
NPEX Ondernemersfonds Den Haag 100 Beleggen in private equity
Oiltree Investments Holdings BV Amsterdam 100 Beleggen van vermogen
Parijs Kantoren Fonds BV Amsterdam 100 Beleggen in onroerend goed
Parvenor SARL Luxemburg 100 Beleggen in onroerend goed
Pensioenfonds ABP VRF I BV Heerlen 100 Beleggen in onroerend goed
Physalis Investments Holding BV Heerlen 100 Beleggen in commodities
Platypus Investments LLC Delaware (VS) 100 Beleggen in onroerend goed
Restalux BV Amsterdam 100 Beleggen in onroerend goed
Timpani investments holding BV Heerlen 100 Beleggen van vermogen
Tooronga Investments LLC Delaware (VS) 100 Beleggen in onroerend goed
Tulip Dairy Land Pty Limited Sydney 99 Beleggen in commodities
Wallaby Investments LLC Delaware (VS) 100 Beleggen in onroerend goed
Zobo Investments Holding BV Heerlen 100 Beleggen in infrastructuur
 

Een volledige lijst van kapitaalbelangen is gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel.

 

5.2.10.3 Vermelding accountantshonoraria

De honoraria van het netwerk van de externe onafhankelijke accountant van ABP zijn in onderstaande tabel opgenomen: 

in miljoenen euro's

Honoraria accountant 2018 KPMG Accountants NV Overig KPMG-netwerk Totaal KPMG-netwerk Totaal KPMG-netwerk 2017
         
Onderzoek van de jaarrekening 1,0 - 1,0 0,8
Andere controle- en Assurance/opdrachten 1,6 0,8 2,4 2,2
Adviesdiensten op fiscaal terrein - - - -
Andere niet-controlediensten 0,1 - 0,1 0,1
Totaal 2,7 0,8 3,5 3,1
 

De honoraria van de externe onafhankelijke accountant van ABP voor onderzoek van de jaarrekening bedragen voor 2018 € 0,4 miljoen (2017: € 0,3 miljoen). De honoraria van de extern onafhankelijke accountant van APG Groep NV voor auditservices ten behoeve van de cliëntrapportages ABP bedragen voor 2018 € 0,6 miljoen (2017: € 0,5 miljoen). 

Bovenstaande bedragen zijn gebaseerd op de totale honoraria over het boekjaar waarop de jaarrekening betrekking heeft, ongeacht of de werkzaamheden reeds gedurende het boekjaar zijn verricht.

5.2.11 Ondertekening van de jaarrekening


Heerlen, 25 april 2019


Het bestuur:

Mevrouw CM Wortmann-Kool (voorzitter)

Mevrouw M Doornekamp

De heer C van Eykelenburg

De heer P Fey

Mevrouw GAC Leegwater

Mevrouw K Nauta

Mevrouw J Meijer

Mevrouw CM Mulder-Volkers

De heer PA Stork

De heer XJ den Uyl

De heer A van Vliet

De heer JPCM van Zijl

De heer L Sibbing


Raad van toezicht:

De heer HAJ Hannen (voorzitter)

De heer P de Groot

Mevrouw NCG Loonen

Mevrouw JFM van der Meer

Mevrouw CE Roozemond