Terug naar boven

Verslag van het Verantwoordingsorgaan

2.1 Over het Verantwoordingsorgaan

Het Verantwoordingsorgaan (VO) is een soort medezeggenschapsraad die opkomt voor de belangen van deelnemers, gepensioneerden en werkgevers. Pensioenfondsen zijn sinds 2015 wettelijk verplicht zo’n orgaan in te stellen.

Opbouw en werkwijze van het VO

Het Verantwoordingsorgaan van ABP bestaat uit 48 leden:

  • 19 leden namens werknemers/deelnemers
  • 13 leden namens gepensioneerden
  • 16 leden namens werkgevers.

De 32 zetels van deelnemers en pensioengerechtigden zijn verdeeld over de fracties ACOP (13), CMHF/AC/FOG-ABP (7) en CCOOP (7) en LvOP (5). Elke vier jaar vinden verkiezingen plaats, waarbij de achterban van deze fracties nieuwe leden van het VO kan kiezen. De 16 werkgeverszetels worden voorgedragen door het Verbond Sectorwerkgevers Overheid (15) en de Werkgeversvereniging voor Energie, Kabel & Telecom, Afval & Milieu (1).

Het Verantwoordingsorgaan werkt met vier commissies: de commissie Financiën, de commissie Communicatie, de commissie Beleggingen en de commissie Algemeen. In deze commissies zijn alle fracties en de werkgevers vertegenwoordigd. De commissies hebben geen besluitvormend karakter; zij bereiden de vergaderingen met het bestuur voor en geven advies aan het Verantwoordingsorgaan.

Taken en bevoegdheden

Het bestuur legt jaarlijks verantwoording af aan het Verantwoordingsorgaan over het afgelopen boekjaar, op basis van de jaarstukken. Verder adviseert het Verantwoordingsorgaan het bestuur gevraagd of uit eigen beweging over in de statuten opgenomen onderwerpen, waaronder de meest voorkomende en belangrijkste:

  • het vaststellen en wijzigen van
    - het communicatie- en voorlichtingsbeleid;
    - de premie- en indexatienota;
    - het strategische beleggingsbeleid;
    - de actuariële en bedrijfstechnische nota (ABTN);
    - het strategische meerjarenplan;
    - het herstelplan;
  • het terugstorten van premie of verlenen van premiekorting;
  • het doorvoeren van kortingsmaatregelen. 

Daarnaast zijn de pensioengerechtigden in het Verantwoordingsorgaan bevoegd om een bindende voordracht te doen voor de benoeming van drie bestuursleden namens pensioengerechtigden binnen het ABP Bestuur. Ook vindt benoeming van de leden van de Raad van Toezicht plaats op bindende voordracht van het Verantwoordingsorgaan.

2.2 2017: twaalf vergaderingen in eigen kring

In het verslagjaar zijn twaalf vergaderingen in eigen kring gehouden. Hierin worden de door het bestuur ingediende formele adviesaanvragen voorbereid. Ook worden de gezamenlijke vergaderingen met de Raad van Toezicht voorbereid. 

Naast de formele adviesaanvragen spreekt het Verantwoordingsorgaan ook met het bestuur over diverse (actuele) onderwerpen. Zo is in 2017 onder andere aandacht besteed aan discussie in de media betreffende de ontwikkeling van het pensioenstelsel en de visie van ABP hierin. En elementen die te relateren zijn aan het (duurzaam) beleggingsbeleid zoals onder andere investeringen in tabak. Ook heeft het Verantwoordingsorgaan met regelmaat aandacht gevraagd voor de kwaliteit van de communicatie met deelnemers en werkgevers. In dit kader is ook aandacht gevraagd voor de toegankelijkheid van Mijn ABP.

De gepensioneerden geleding van het Verantwoordingsorgaan heeft in 2017 de heer Stork voorgedragen als lid van het ABP Bestuur namens gepensioneerden als opvolger van de in 2016 overleden bestuurslid de heer Damm; de voordracht van de heer Stork is door het ABP Bestuur bekrachtigd. Namens gepensioneerden maken mevrouw Mulder en de heren Den Uyl en Stork deel uit van het ABP Bestuur. 

In 2018 zullen voor de tweede keer verkiezingen worden gehouden voor een nieuw Verantwoordingsorgaan voor een periode van vier jaar. In 2017 zijn hiervoor de voorbereidingen gestart met het door het Verantwoordingsorgaan vastgestelde Verkiezingsreglement 2018. De verkiezingsperiode loopt van 3 april tot en met 30 april 2018.

2.3 2017: zeven overlegvergaderingen met het bestuur

Gedurende het verslagjaar zijn er zeven overlegvergaderingen met het ABP-bestuur geweest. Deze vergaderingen worden afwisselend voorgezeten door de voorzitter van het bestuur en de voorzitter van het Verantwoordingsorgaan.

Tijdens deze overlegvergaderingen heeft het bestuur in het verslagjaar de volgende adviesaanvragen aan het Verantwoordingsorgaan aangeboden: 

  1. Adviesaanvraag Jaarplan Communicatie 2017
  2. Adviesaanvraag Herstelplan
  3. Adviesaanvraag SLA Vermogensbeheer (VB) 2017 en nadere overeenkomst VB en raamovereenkomst
  4. Adviesaanvraag ABTN 2017
  5. Adviesaanvraag Beloningsbeleid
  6. Adviesaanvraag Statutenwijziging in verband met complexiteitsreductie
  7. Adviesaanvraag Premie- indexatienota 2018

Het Verantwoordingsorgaan heeft het merendeel van deze adviesaanvragen positief beoordeeld; de adviesaanvraag betreffende de Statutenwijziging in verband met complexiteitsreductie werd door een krappe meerderheid van het Verantwoordingsorgaan afgewezen.

Bij de beoordeling van de adviesaanvragen is de evenwichtige belangenafweging tussen actieve deelnemers, gewezen deelnemers, gepensioneerden en werkgevers het belangrijkste criterium.

Adviesaanvragen en reactie Verantwoordingsorgaan 

De adviesaanvraag over de premie- en indexatienota 2018 was positief, met dien verstande dat de fracties LvOP en CCOOP - zoals ook reeds gemeld in 2016 - tegen een opslag van 0,2% op de VPL-premie zijn.

De adviesaanvraag Beloningsbeleid voor de organen van het ABP was het gevolg van de gewijzigde commissie- en organisatiestructuur. Op basis van kritiek vanuit het Verantwoordingsorgaan is de adviesaanvraag in de overlegvergadering van 22 juni 2017 door het bestuur teruggetrokken. Het Verantwoordingsorgaan was van mening dat het voorstel niet voldoende duidelijk was om de wijzigingen in de bestuursvergoeding helder en transparant aan deelnemers te kunnen uitleggen.

In de vergadering van 23 november heeft het bestuur een nieuw, nader uitgewerkte adviesaanvraag aangeboden met betrekking tot een aanpassing van het beloningsbeleid.

Vanwege de betrokkenheid van de Raad van Toezicht in dit proces en de vaststelling dat het gaat om een budgettair neutraal voorstel heeft het Verantwoordingsorgaan zich positief uitgesproken over het beloningsbeleid. De fractie LvOP heeft zich van advisering onthouden. 

De adviesaanvraag inzake de aanpassing van de statuten van de Stichting Pensioenfonds ABP in verband met de voorgenomen complexiteitsreductie heeft tot discussie geleid tussen bestuur en Verantwoordingsorgaan.

Het bestuur had bij de sociale partners in de Pensioenkamer en bij de Sector Defensie aangedrongen op versimpeling van de regeling om een beheerste en integere uitvoering van de regeling ook na 1 januari 2018 te kunnen garanderen. Voor de middelloonregeling voor burgers is in juli 2017 overeenstemming bereikt tussen sociale partners in de Pensioenkamer. Voor de sector Defensie lag dit een stuk moeilijker. Het bestuur had bij het Sector Overleg Defensie aangedrongen op een overgang van de eindloon- naar de middelloonregeling per 1 januari 2018. Besluitvorming hierover had moeten plaatsvinden vóór 1 oktober 2017.

 

Het bestuur heeft in oktober echter moeten constateren dat besluitvorming uitbleef, waardoor het zich genoodzaakt zag om in te grijpen in de Defensie-pensioenregeling. Dit was in de ogen van het Bestuur alleen mogelijk met een Statutenwijziging. Hierover is het Verantwoordingsorgaan verzocht advies uit te brengen.

Gelet op het ingrijpende karakter heeft het Verantwoordingsorgaan uitvoerig aandacht besteed aan deze adviesaanvraag en extern juridisch advies ingewonnen.

Het Verantwoordingsorgaan was van mening dat deze problematiek opgelost moest worden tussen het bestuur en de sociale partners Defensie. Hoewel het Verantwoordingsorgaan unaniem de noodzaak van een verandering onderkende, vond een kleine meerderheid een Statutenwijziging, ook na aanpassing van het voorstel door het bestuur, een te ingrijpend middel, en heeft daarom op basis van hoofdelijke stemming negatief geadviseerd op deze adviesaanvraag.

Uiteindelijk hebben de sociale partners Defensie op 12 oktober alsnog een akkoord bereikt voor aanpassing van de pensioenregeling. Voor het Bestuur is dit aanleiding geweest het voorgenomen besluit tot Statutenwijziging in te trekken.

Het akkoord heeft een voorlopig karakter en geldt voor het jaar 2018. In 2018 zal alles erop gericht moeten zijn om te komen tot een definitieve oplossing voor verdergaande vereenvoudiging van de pensioenregeling voor de sector Defensie. 

Ook heeft het Verantwoordingsorgaan nadrukkelijk bij het Bestuur aandacht gevraagd voor de gevolgen van de afschaffing van de ANW-compensatie, de slechte communicatie hierover en overige signalen als door het Verantwoordingsorgaan ontvangen.

Mede naar aanleiding hiervan heeft het Bestuur besloten de afschaffing van de ANW-compensatie geleidelijker tot stand te brengen.

2.4 Publieksverslag

Van de overlegvergaderingen met het bestuur maakt het Verantwoordingsorgaan een publieksverslag. In dit verslag wordt aandacht besteed aan de inhoudelijke behandeling van de adviesaanvragen. In het publieksverslag komen de standpunten van het bestuur en van de fracties binnen het Verantwoordingsorgaan aan de orde, en het overkoepelende standpunt van het Verantwoordingsorgaan als geheel. De publieksverslagen zijn terug te vinden op de website van ABP.

2.5 Positief oordeel over 2016

Het bestuur van ABP legt jaarlijks verantwoording af aan het Verantwoordingsorgaan over zijn handelen aan de hand van het jaarverslag, de jaarrekening en andere informatie, waaronder de bevindingen van het interne toezicht, en over het gevoerde beleid en de gemaakte beleidskeuzes.

In de vergadering van april 2017 heeft het bestuur verantwoording afgelegd over het beleid en de wijze waarop dit in 2016 is uitgevoerd. Tijdens deze bijeenkomst is aan de hand van de conceptjaarstukken het boekjaar 2016 besproken.

Bij de inhoudelijke voorbereiding van de behandeling van de jaarstukken, die in commissieverband heeft plaatsgevonden, hebben de accountant, de Compliance Officer en de certificerende en adviserende actuarissen de gewenste toelichtingen verstrekt.

Het Verantwoordingsorgaan heeft met inachtneming van een aantal opmerkingen en aanbevelingen een positief oordeel uitgebracht over het beleid en de uitvoering door het bestuur over het boekjaar 2016.

2.6 Overleg met de Raad van Toezicht

De leden van de Raad van Toezicht zijn door het bestuur benoemd op bindende voordracht van het Verantwoordingsorgaan. In 2017 heeft de Raad van Toezicht een schema van aftreden opgesteld. Op basis van dit schema heeft het bestuur, op voordracht van het Verantwoordingsorgaan, mevrouw Loonen en de heer Hannen voor een periode van vier jaar herbenoemd.

De Raad van Toezicht legt verantwoording af aan het Verantwoordingsorgaan over het interne toezicht. In het verslagjaar heeft het Verantwoordingsorgaan drie keer gezamenlijk overleg gehad met de Raad van Toezicht. Aandachtspunten waren het dossier complexiteitsreductie, het beloningsbeleid en de communicatie met deelnemers. Daarnaast heeft een open discussie plaatsgevonden tussen Verantwoordingsorgaan en Raad van Toezicht over de rol en verantwoordelijkheden van de Raad van Toezicht, op basis van de uitkomsten van de jaarlijkse zelfevaluatie van de Raad van Toezicht.

Het Verantwoordingsorgaan heeft met instemming kennisgenomen van de bevindingen van de Raad van Toezicht en heeft geconstateerd dat deze grotendeels overeenkomen met het oordeel van het Verantwoordingsorgaan.

2.7 Themabijeenkomsten

In het verslagjaar waren er ook twee themabijeenkomsten. 

Communicatie met deelnemers

Het Verantwoordingsorgaan is in juni geïnformeerd over het werk van het Klant Contact Center (KCC) in Heerlen. Aan de hand van opgenomen gesprekken is aandacht besteed aan de manier waarop de medewerkers van het KCC worden getraind. Hierbij gaat het om zowel de inhoud van de pensioenregeling als gespreksvaardigheden.

Ook is het Verantwoordingsorgaan geïnformeerd over de technologische ontwikkelingen binnen het KCC.

Daarnaast is in een experiment omgeving aandacht besteed aan de vormgeving en ontwikkeling van de persoonlijke pensioenpot. Met dit persoonlijke, eenvoudige pensioenoverzicht wil ABP deelnemers motiveren en activeren om eerder naar hun pensioen te kijken.

Met het Verantwoordingsorgaan is gediscussieerd over het doel van de persoonlijke pensioenpot en mogelijke (verkeerde) aannames die bij deelnemers zouden kunnen ontstaan. Begin 2018 zullen tests worden uitgevoerd met een beperkte groep deelnemers. Deze deelnemers krijgen hun persoonlijke pensioenpot te zien in MijnABP. Verlopen deze tests naar tevredenheid, dan zal ABP dit nieuwe overzicht beschikbaar stellen voor alle deelnemers.

Mede naar aanleiding van de discussie met het Verantwoordingsorgaan zal in de begeleidende communicatie rondom de persoonlijke pensioenpot helder en duidelijk worden uitgelegd waarvoor het overzicht bedoeld is, dat de berekeningen zijn gemaakt op basis van aannames en dat deelnemers hier geen rechten aan kunnen ontlenen. Deze uitleg wordt gedaan in begrijpelijke taal en in een filmpje. Voor deelnemers die meer willen weten, wordt ook uitgelegd hoe de pensioenpot is berekend. 

Herziening Pensioenstelsel in Nederland

Ook in 2017 is het onderwerp rondom de herziening van het pensioenstelsel besproken met het Verantwoordingsorgaan. De verwachting is dat verdere concretisering in de huidige regeringsperiode van Rutte III haar beslag zal krijgen. Dit onderwerp zal dan ook in 2018 prominent op de agenda blijven van het Verantwoordingsorgaan.

2.8 Vragen van deelnemers en gepensioneerden

Via abp.nl kunnen deelnemers en gepensioneerden zich rechtstreeks tot het Verantwoordingsorgaan wenden met algemene vragen over ABP en het Bestuur. In 2017 hebben circa 40 deelnemers zich tot het Verantwoordingsorgaan gewend. Zij hadden vooral vragen over het beleid Duurzaam en Verantwoord Beleggen (onder andere over beleggingen in tabak), de beloning van bestuurders, het afschaffen van de ANW-compensatieregeling en de financiële positie van het fonds in relatie tot niet-indexeren. Ook waren er vragen over de Verkiezingen zoals deze in 2018 gehouden zullen worden. Het Verantwoordingsorgaan stelt reacties van deelnemers en gepensioneerden zeer op prijs: daardoor weet het Verantwoordingsorgaan nog beter wat er onder deelnemers leeft en hier kan rekening mee worden gehouden in de advisering aan het bestuur.